opinion

Danilo Taino

1. Adriatiku ka vetëm një hyrje. Prej dy mijë vjetësh, kush kontrollon Ngushticën e Otrantos, kontrollon hyrjen në detin më afër Evropës qendrore – pra në fushat e Danubit, në Europën qendrore prodhuese, në portet e Adriatikut të Sipërm. Për këtë arsye, ishulli i super-fortifikuar i Sazanit ka qenë venecian, osman, italian, komunist shqiptar, i NATO-s. Çdo fuqi që synon të mbajë në dorë Adriatikun verior e ka kuptuar se Sazani ishte nyja.

Të shpallësh pavarësi të njëanshme është rezultat i guximit dhe sakrificës së një populli, por që ajo pavarësi të bëhet realitet duhet të mbrohet ose të sigurohet nga ndihma e jashtme, sidomos kur përballë kemi një pushtues me armatë më të fuqishme.

Nëse një popull liridashës synon t’i shpëtojë diskriminimit, getoizimit dhe epërsisë poshtëruese të pushtuesit, por nuk e ka ushtrinë e pajisur mirë apo ndihmën nga jashtë, atëherë shpallja mund të mbetet vetëm deklaratë politike, ndërsa vendi mbetet tutje nën pushtim.

Protestat në Shqipëri - të quajtura "Revolucioni Flamingo" - mund të kenë tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, por nuk ka gjasa t'i japin fund pushtetit të kryeministrit Edi Rama. Jo sepse shqiptarët janë të kënaqur. Jo sepse korrupsioni është zhdukur. Jo sepse institucionet e Shqipërisë janë më të forta se kurrë. Rama mbetet i sigurt sepse opozita zyrtare ka kaluar vite duke shkatërruar besueshmërinë e saj.

Një imazh po qarkullon prej disa javësh në rrugët e Shenzhen-it: radhë të gjata njerëzish që presin të marrin asistencë teknike për të instaluar një softuer në kompjuterët e tyre. Nuk bëhet fjalë për një përditësim sistemi apo për programin e ndonjë kompanie të imponuar nga departamenti IT. Është një agjent i inteligjencës artificiale i quajtur OpenClaw – logoja e të cilit është një karavidhe – dhe turma që krijon të kujton, në njëfarë mënyre, atë të iPhone-ve të parë. Diçka, dukshëm, ka ndryshuar.

Shoqata e Gjuhës Turke e përkufizon fjalën "klloun", e cila rrjedh nga italishtja, si më poshtë: "Një aktor me kostume të çuditshme dhe një fytyrë të pikturuar tepër dhe komikisht që e bën audiencën e tij të qeshë dhe e argëton atë." Kllounët kanë kostume dhe këpucë shumëngjyrëshe, të ekzagjeruara, të pazakonta dhe të jashtëzakonshme. Edhe ky është i tillë...Çuditërisht, të bësh sjellje qesharake dhe tallëse janë në natyrën e kllounëve. Edhe ky është i tillë...

Në vitin 2003, sociologu i Universitetit Stanford, BJ Fogg, botoi një libër jashtëzakonisht largpamës. “Persuasive Technology: Using Computers to Change What We Think and Do” parashikonte një të ardhme ku një studente “ulet në bibliotekën e kolegjit dhe nxjerr nga çanta një pajisje elektronike”. Ajo shërben njëkohësisht si “telefon celular, portal informacioni, platformë argëtimi dhe organizues personal. Studentja e merr këtë pajisje pothuajse kudo me vete dhe ndihet e humbur pa të”.

Ndërsa fermerët po i përshkallëzojnë protestat, ia vlen të kujtojmë se bujqësia nuk është vetëm një sektor tjetër i ekonomisë, por një mekanizëm strategjik që prodhon stabilitet shoqëror dhe rezistencë. Në peizazhin gjeopolitik të sotëm, në fund të fundit, nocioni i mbrojtjes kombëtare ka evoluar prej kohësh përtej kufijve të ngushtë të programeve të armëve dhe fuqisë ushtarake. Në një botë të tronditur nga kriza klimatike dhe ndërprerjet e zinxhirëve globalë të furnizimit, mjaftueshmëria agro-ushqimore është shfaqur si një shtyllë kritike e sigurisë kombëtare.

Liria nuk ka vetëm emër të përveçëm, por emër kolektiv shqiptar dhe emra të përveçëm si Bill Clinton, Madeleine Albright dhe Tony Blair. Mosmirënjohja shkatërron aleanca e miqësi! 

Bibla thotë: në fillim ishte fjala. Unë them: për ne, në fillim ishte Amerika, pastaj fjala. 

Gjermania, në çdo festë përkujtimore, e falënderon Amerikën për çlirimin nga fashizmi dhe ndihmën pas luftës. Tek ne, sekuestruesit e lirisë e kanë reduktuar atë në një fjalë demagogjike: aleat.