Arritja më e madhe e Edi Ramës: Bindja e Perëndimit se Shqipëria është ai vetë
Protestat në Shqipëri - të quajtura "Revolucioni Flamingo" - mund të kenë tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, por nuk ka gjasa t'i japin fund pushtetit të kryeministrit Edi Rama. Jo sepse shqiptarët janë të kënaqur. Jo sepse korrupsioni është zhdukur. Jo sepse institucionet e Shqipërisë janë më të forta se kurrë. Rama mbetet i sigurt sepse opozita zyrtare ka kaluar vite duke shkatërruar besueshmërinë e saj.
Për sa kohë Partia Demokratike mbetet e lidhur me Sali Berishën, Rama fle rehat. Për shumë shqiptarë, zgjedhja nuk është midis një qeverie dhe një opozite. Është midis dy epokave politike nga të cilat janë lodhur. Berisha, i rënduar nga dekada polemikash, mbetet simbol i një klase politike që refuzon të largohet nga skena. Partia Demokratike i ngjan gjithnjë e më shumë një biznesi familjar që maskohet si lëvizje politike, më e interesuar në mbrojtjen e trashëgimisë së vet sesa në ndërtimin e së ardhmes së Shqipërisë.
Kjo është politika më e madhe e sigurimit politik të Ramës. Por sfida e tij më serioze nuk i vjen nga Parlamenti, por nga shoqëria civile. Lëvizja Flamingo nuk është thjesht anti-Rama, është edhe anti-Berisha. Ai hedh poshtë zgjedhjen e gabuar që ka dominuar politikën shqiptare për një brez dhe përfaqëson qytetarët e rraskapitur nga lufta e përhershme politike midis burrave që e kanë sunduar Shqipërinë drejtpërdrejt ose tërthorazi për pjesën më të madhe të epokës postkomuniste.
Ajo që e bën lëvizjen të rrezikshme nuk është madhësia e saj, por mesazhi i saj. Ajo kërcënon narrativën që Ramës i janë dashur dy dekada për ta ndërtuar me kujdes.
Asnjë politikan në Ballkan nuk e ka reklamuar veten më me sukses tek elitat perëndimore. Rama nuk është thjesht kryeministri i Shqipërisë, ai është bërë markë e stilit të jetës politike. Me anglishte, frëngjishte dhe italishte të rrjedhshme, ai shfaqet natyrshëm nëpër konferenca, galeri arti, organizata, samite dhe rrethe shoqërore elitare. Ai adhurohet nga gazetarë, diplomatë, arkitektë, filantropë, konsulentë dhe krijues të shijeve kulturore që shohin tek ai imazhin e një reformatori modern evropian.
Shumë admirues perëndimorë flasin për Ramën sikur ai nik është thjesht duke e qeverisur Shqipërinë, por po e zvarrit personalisht në shekullin e njëzet e një. Pikërisht ky është problemi.
Ndonjëherë, Rama duket më pak i interesuar për të qenë kryeministër sesa për t’u bërë një figurë historike. Ai është politikan, piktor, autor, mbikëqyrës arkitektësh, dizajner kravatash, intelektual publik dhe kurator kulturor i mbështjellë në një personalitet të ndërtuar me kujdes. Ai nuk e qeveris thjesht Shqipërinë. Ai e performon Shqipërinë.
Përfundimisht, gjithçka rrotullohet rreth tij. Projektet e infrastrukturës bëhen projekte të Ramës. Iniciativat kulturore bëhen iniciativa të Ramës. Politika e jashtme bëhet diplomaci e Ramës. Zhvillimi urban bëhet vizioni i Ramës. Qeveria i ngjan gjithnjë e më shumë one man shoë në të cilin ministrat thjesht ekzistojnë për të amplifikuar personazhin kryesor.
Ata që e mbrojnë e quajnë këtë lidership. Kritikët e tij e quajnë narcisizëm të ngritur në një filozofi qeverisëse.
Rrënjët e këtij stili politik shtrihen që në vitet e tij si kryetar bashkie i Tiranës. Historia u bë e famshme: Rama pikturoi fasadat e ndërtesave të epokës komuniste me ngjyra të ndezura dhe fitoi vlerësime ndërkombëtare. Vizitorët e huaj panë kreativitet dhe transformim. Kritikët panë diçka tjetër: fronte shumëngjyrëshe që fshehin realitete të lëna pas dore pas tyre.
Vite më vonë, metafora duket e pashmangshme. Kullat moderne ngrihen, arkitektët ndërkombëtarë mbërrijnë, zhvillimet luksoze shumohen, investitorët e huaj mirëpriten me krahë hapur. Megjithatë, shumë shqiptarë pyesin gjithnjë e më shumë nëse transformimi po ndodh për qytetarët e zakonshëm apo për një klasë globale investitorësh, zhvilluesish, konsulentësh dhe miqsh politikë.
Pavarësisht se drejton Partinë Socialiste, Rama shpesh qeveris më pak si socialist dhe më shumë si drejtori ekzekutiv i një shteti të vogël të disponueshëm për blerje. Pavarësisht nëse paratë vijnë nga Evropa, Gjiri, Emiratet e Bashkuara Arabe, apo projekte të lidhura me rrethin e Donald Trump dhe Jared Kushner, mesazhi është jashtëzakonisht i qëndrueshëm: Shqipëria është e hapur për biznes.
Shumica e shqiptarëve nuk i kundërshtojnë investimet. Përkundrazi; ata mirëpresin zhvillimin dhe rritjen ekonomike. Ajo që ata kundërshtojnë është errësira. Ata duan transparencë në vend të marrëveshjeve të fshehta. Ata duan llogaridhënie në vend të favorizimit politik. Ata duan institucione që kanë më shumë rëndësi se personalitetet.
Këto kërkesa godasin drejtpërdrejt në zemër të projektit Rama. Mbështetësit ndërkombëtarë të kryeministrit shpesh e lavdërojnë vendosmërinë e tij. Ata festojnë aftësinë e tij për të kapërcyer burokracinë dhe për të kryer punët. Por demokracia buldozer gjithmonë duket më tërheqëse nga jashtë sesa nga brenda. Elitat perëndimore i duan udhëheqësit e fortë kur miratojnë projekte arkitekturore, nënshkruajnë marrëveshje investimi dhe flasin gjuhën e modernizimit.
Qytetarët duhet të jetojnë me pasojat. Këtu lëvizja Flamingo ka marrë goditjen e saj më të fortë. Ajo ka ekspozuar hendekun midis Shqipërisë që shfaqet në revistat ndërkombëtare dhe Shqipërisë që përjetojnë shumë qytetarë të saj. Ajo u ka imponuar pyetje të pakëndshme admiruesve perëndimorë, të cilët shpesh kanë qenë të gatshëm të anashkalojnë shqetësimet demokratike në këmbim të stabilitetit, mundësive të investimit dhe një partneri karizmatik.
Simbolika nuk mund të jetë më e përsosur: një flamingo rozë përballet me një kryeministër dy metra të gjatë, të cilit i janë dashur vite të ngrihet mbi politikën shqiptare.
Për momentin, Rama mbetet plotësisht në kontroll. Ai nuk po jep dorëheqjen. Ai e kupton që protestat vijnë e shkojnë. Po afrohet vapa e verës, turmat tkurren, ciklet e lajmeve zhvendosen. Qeveritë mbijetojnë dhe establishmenti ndërkombëtar mbetet kryesisht mbështetës.
Kjo është arsyeja pse lëvizja Flamingo nuk ka gjasa ta largojë atë nga pushteti. Rëndësia e saj qëndron diku tjetër. Për herë të parë në vite, ajo ka sfiduar mitin që rrethon Edi Ramën, duke zbuluar se pas imazhit të artistit-burrështetas, të preferuarit të konferencave dhe hapjeve të galerive perëndimore, qëndron një politikan që akuzohet gjithnjë e më shumë se po e përqendron pushtetin duke e paaraqitur këtë gjë si përparim.
Kërcënimi më i madh për Edi Ramën nuk është Sali Berisha, i cili mbetet i rënduar nga e kaluara. Nuk është as vetë lëvizja Flamingo. Kërcënimi i vërtetë është hendeku në rritje midis imazhit që ai ia ka shitur me sukses botës dhe realitetit që një numër gjithnjë e më i madh shqiptarësh po përjetojnë në vendlindje.
Fron Nahzi është autori i librit ‘Grupet e Interesit Etnik dhe Politika e Jashtme e SHBA-së: Lëvizjet Shqiptaro-Amerikane’, botuar nga Routledge.
/ Euractive /
Comments
Jo jo jo, nuk eshte kjo ajo
Jo jo jo, nuk eshte kjo ajo qe do te thote ky. Ajo qe do te thote ky sorroisti eshte "Rama ne burg, Berisha ne burg" qe domethene, "Berisha ne burg"! Te terat jane pallavra kot; ti marre ti mbeshtjelle kaush dhe t'ia fuse palloshit ose vetes. Fara e keqe!
Add new comment