kulture

Sigrit Nunez është fituese e National Book Award në SHBA për vitin 2018, me librin “The friend”. Ajo e shkroi relativisht vonë librin e saj, edhe pse në botën e letrave u fut që në mes të viteve ’70. Puna si asistentredaktore në The New York Review of Books, krah emrave të njohur, mes të cilëve edhe Susan Sontag, e bëri atë të kërkonte më shumë. Ajo ka dhënë leksione në universitete të nivelit të lartë në SHBA, përfshirë Columbia dhe Princeton.

Nunez ka pikëpamje të forta për politizimin në rritje të fiksionit bashkëkohor. Është një prirje, të cilën thotë se e ka hasur shpesh.

Konfliktet e kanë shoqëruar njerëzimin përgjatë historisë dhe kanë qenë shpesh të dhunshme. Sulmet, atentatet, bastisjet, pritat dhe hakmarrjet shfaqen në të dhënat arkeologjike pothuajse aq herët sa shkojnë pothuajse në origjinë të njerëzimit. Por jo lufta.

Një nip i Napoleon Bonapartit ka lënë mbrapa një kontribut jo të vogël në studimin e gjuhës galike.

Princi Louis Lucien Bonaparte udhëtoi nëpër Skoci në vitin 1858, duke mbledhur informacione mbi gjuhën galike dhe skocezët.

Rob Ó Maolalaigh, profesor i gjuhës galike në Universitetin e Glasgout, thotë se Bonapartit të ri i duhet njohur kontributi në studimin e gjuhëve, përmes punës në terren.

Kritiku i artit, Vittorio Sgarbi, është nën hetim për vjedhje të pasurisë kulturore. Lajmin e bëri të ditur fillimisht “Il Fatto Quotidiano”, sipas të cilës hetimi lidhet me një pikturë që i atribuohet Rutilio Manetti-t, e vjedhur nga Kështjella e Buriasco-s në 2013, e cila është rishfaqur në Lucca në vitin 2021 si "e pazbuluar më parë" dhe në pronësi të Vittorio Sgarbit.

Autoritetet kishtare serbe dolën kundër restaurimit të një kishe në Mitrovicë, proces që po kryhet nga Ministria e kulturës në Prishtinë. Kisha ortodokse në fshatin Gornje Vinarce, shtatë kilometra larg Mitrovicës, në anë të lumit Ibër, është përfshirë në listën e “monumenteve nën mbrojtjen e Ministrisë së Kulturës në Prishtinë” nga viti 2016.

Por Eparkia e Rashkës-Prizrenit pretendon se përmes restaurimit, autoritetet e Kosovës po përpiqen të përvetësojnë trashëgiminë kulturore serbe.

Treqind e pesëdhjetë vjet para Krishtit, Pāṇini kompozoi një traktat gramatikor, që njihet si Aṣṭādhyāyī. Traktati përmban 4 000 sutra, ose rregulla, për të shkruar sanskritishten klasike. Aty mëson si duhet të shprehesh në bisedë ose kur reciton tekste të shenjta.

Për ta sjellë në një kontekst modern, Aṣṭādhyāyī  është njësoj sikur “Elementët e stilit” nga William Strunk Jr. dhe E.B. White's të ishte një manual me tetë vëllime i krijuar jo vetëm për të dhënë këshilla, por për të ofruar udhëzime të përpikta për hartimin e çdo fjale ose fjalie në gjuhë.

“Ndonjëherë njerëzit kanë paragjykime dhe nuk e kuptojnë se nga vijnë. unë besoj se është gjithmonë e nevojshme ta njohim historinë, në mënyrë që të ecim përpara”. Këto janë disa nga fjalët e shprehura nga futbollisti i njohur francez Lilian Thuram gjatë një bisede në Panairin e Librit që po mbahet në Pallatin e Kongreseve.

I pranishëm në Tiranë për të prezantuar librin e tij “Mendimi i bardhë”, i cili është pëkthyer në shqip, Thuram trajton në veprën e tij tema kundër diskriminimit.

Zgjohesh në mes të natës. Dhoma është e errët, përveç shkëlqimit të dobët të hënës që hyn nga dritarja. Por ka diçka nuk shkon. Një peshë të shtyp gjymtyrët, gërryen thellë në stomakun tënd dhe shtrydh ajrin nga mushkëritë tua. Përpiqesh të lëvizësh, por nuk mundesh - gjithçka që mund të bësh është mbash sytë hapur.

Hija e një qenieje me gjymtyrë të përdredhura lëviz sipër teje. Një kokë të afrohet te fytyra. Dhe ndërsa ky terror paralizues arrin kulmin, përbindëshi tërhiqet dhe ti rifiton kontrollin mbi gjymtyrët tua. Ti zgjohesh. Ishte thjesht një ëndërr. Shyqyr!

Jon Fosse është fituesi i Nobelit të Letërsisë për vitin 2023. Autori norvegjez është vlerësuar për "dramaturgjinë dhe prozën e tij novatore që i japin zë asaj që nuk thuhet".

"Vepra e tij e madhe, e shkruar në Nynorsk-in norvegjez, shtrihet në një sërë zhanresh dhe përbëhet nga një mori dramash, romanesh, përmbledhjesh poezish, ese, libra për fëmijë dhe përkthime", thuhet në motivimin e Akademisë Suedeze.

Ndërsa sot Fosse është një nga dramaturgët më të interpretuar në botë, ai është bërë gjithnjë e më i njohur edhe për prozën e tij.

Profesori i gjuhësisë, Rami Memushaj, thotë se niveli në rënie i rektoratit e ka dëmtuar Universitetin e Tiranës. Në studion e lajmeve të MCN TV, Memushaj tha se pas viteve ’90, përzgjedhja e profesorëve në një masë  të madhe është bërë mbi kritere që nuk kanë të bëjnë me formimin shkencor.  

Niveli i profesoratit nuk është i kënaqshëm. Pas ‘90 nuk janë tërhequr studentët më të mirë. Ka pasur përzgjedhje me baza partiake, interesi, korrupsioni etj.