gluonet
Misteri i masës/ Shkenca drejt zgjidhjes së një prej mistereve më të mëdha të natyrës
Çdo atom në univers mban brenda një sekret të madh: pse nuk shpërbëhet? Edhe pse protonet në bërthamë shtyhen fuqishëm mes tyre për shkak të ngarkesës pozitive, ato qëndrojnë të lidhura falë një force të panjohur për dekada – forcës së fortë bërthamore.
Që nga mesi i shekullit XX, teoria e njohur si Yang-Mills ka shpjeguar këtë “ngjitës” atomik përmes grimcave të quajtura gluone. Por këtu lind paradoksi: edhe pse teoria ndërtohet mbi grimca pa masë, ajo prodhon objekte që kanë masë reale dhe të matshme.
