Një NATO pa Amerikën
Ndërsa ka nisur numërimi mbrapsht për samitin e NATO-s në Turqi, aleanca po përballet ndoshta me sfidën më të madhe në historinë e saj - si do të ishte një e ardhme e mundshme pa Shtetet e Bashkuara, ose pa garancitë e sigurisë amerikane. Javët e fundit, administrata Trump ka ndërmarrë një sërë hapash që janë interpretuar gjerësisht në kryeqytetet evropiane si hakmarrje për ngurrimin e aleatëve për të mbështetur më fort pozicionin e SHBA-së në luftën e Iranit. SHBA ka njoftuar tërheqjen e 5 000 trupave nga Gjermania, ka ndaluar vendosjen e 4 000 trupave në Poloni dhe madje thuhet se po konsideron mundësinë e përjashtimit të Spanjës nga aleanca.
Evropa ishte që më parë e shqetësuar për objektivat e zgjeruar strategjikë të Uashingtonit. Gjithnjë e më shumë, aleatët e NATO-s po e kuptojnë se nuk mund të mbështeten më te Shtetet e Bashkuara për sigurinë e tyre dhe do të duhet të mbajnë vetë përgjegjësi shumë më të mëdha.
NATO 3.0
Perceptimi i ngushtë që ka Donald Trump për vlerën e aleancave dihet prej kohësh. Tani po del në pah vizioni i tij për një NATO të re. Në një takim të ministrave të mbrojtjes të NATO-s në shkurt, nënsekretari amerikan për Politikat e Mbrojtjes, Elbridge Colby, prezantoi idenë e "NATO 3.0". Kjo nënkupton që evropianët të marrin një rol shumë më të madh në parandalimin konvencional. Ndërkohë, SHBA-të do t'i japin përparësi konkurrencës strategjike me Kinën dhe do ta mbështesnin sigurinë evropiane në mënyrë më selektive dhe nga një distancë më e madhe.
Në të njëjtën kohë, Shtëpia e Bardhë thuhet se ka bërë presion për të anuluar dekada të tëra zgjerimi të misionit të NATO-s dhe për ta mbajtur Ukrainën dhe katër partnerët Indo-Paqësorë të NATO-s (Japonia, Koreja e Jugut, Australia dhe Zelanda e Re) jashtë samitit vjetor në korrik.
Kjo reflekton një transformim më të gjerë në të menduarit strategjik të SHBA-së. NATO nuk shihet më si një bashkësi politike dhe një shtyllë e rendit ndërkombëtar liberal. Gjithnjë e më shumë, ajo shihet si një marrëveshje më e ngushtë ushtarake, vlera e së cilës varet nëse evropianët mund të mbajnë më shumë barrë vetë dhe të qëndrojnë në përputhje me axhendën e Trump.
Në këtë paradigmë të re, Shtetet e Bashkuara nuk po u kërkojnë thjesht aleatëve evropianë të shpenzojnë më shumë. Po i thonë Evropës t’ia dalë me më pak pajisje amerikane, një shtrirje më të lirshme politike dhe më pak garanci.
Plus, ekziston një problem më i thellë: erozioni i besimit brenda aleancës dhe supozimet që kanë mbështetur qëndrimin parandalues të NATO-s për dekada të tëra. Rezultati është një "NATO e evropianizuar" që del nga domosdoshmëria dhe jo nga qëllimi. Se si do të dukej në të vërtetë një aleancë e tillë mbetet e paqartë.
Fokusi te mbrojtja kolektive
Një gjë është e sigurt: asnjë vend nuk do t’i zëvendësojë Shtetet e Bashkuara si udhëheqës të aleancës. Asnjë fuqi evropiane nuk zotëron e vetme aftësitë, burimet ose legjitimitetin politik për ta përmbushur këtë rol. Në vend të kësaj, lidershipi ka të ngjarë të vijë nga shtetet më të afta që veprojnë së bashku. Ky trend është tashmë i dukshëm në "momentin minilateral të Evropës". Grupi E3 (Britania, Franca dhe Gjermania) dhe koalicioni më i ri E5 (me Italinë dhe Poloninë), për shembull, kanë filluar të përshpejtojnë koordinimin midis fuqive kryesore ushtarake të Evropës.
Këto marrëveshje nuk janë alternativa ndaj NATO-s. Përkundrazi, ato mund të bëhen mekanizmat përmes të cilave organizohet një fokus më i fortë evropian brenda NATO-s. Por këtu fillojnë pasiguritë. Një NATO më e evropianizuar është larg të dhënit garanci se mundet të jetë një NATO më kohezive. Aleanca ka kohë që përballet me kakofoninë strategjike të 32 anëtarëve të saj, të nxitur nga perceptime të ndryshme për kërcënimet, prioritetet rajonale dhe kulturat strategjike.Ndërsa lidershipi amerikan tërhiqet, këto dallime mund të bëhen edhe më të mprehta dhe më të vështira për t'u menaxhuar. Një aleancë më e evropianizuar, të paktën në fillim, ka të ngjarë ta ngushtojë fokusin e saj te mbrojtja kolektive dhe parandalimi për t'iu kundërvënë militarizmit të Rusisë dhe luftës së saj të vazhdueshme kundër Ukrainës.
Axhenda që u zgjerua pas Luftës së Ftohtë për të përfshirë menaxhimin e krizave dhe bashkëpunimin për sigurinë mund të bëhet gjithnjë e më dytësore. Kjo përfshinte përpjekjet për të adresuar sfidat globale të sigurisë (të tilla si mbështetja e ndërtimit të kapaciteteve në vendet e prekura nga konflikti i dhunshëm), operacionet kundër terrorizmit dhe forcimin e sigurisë energjetike dhe detare.
Megjithatë, shumë aleatë të NATO-s, veçanërisht ata në krahun jugor të NATO-s, vazhdojnë të argumentojnë se menaxhimi i krizave dhe siguria bashkëpunuese duhet të mbeten funksione thelbësore të aleancës. Për vendet që përballen me paqëndrueshmëri në të gjithë Afrikën e Veriut dhe Lindjen e Mesme, presionet e migracionit, terrorizmin dhe pasigurinë detare, NATO-ja nuk duhet të shqetësohet vetëm për Rusinë. Partneritetet bashkëpunuese të sigurisë të NATO-s në Indo-Paqësor janë gjithashtu gjithnjë e më të rëndësishme, edhe pse ato nuk mbështeten më hapur nga administrata amerikane. Bashkëpunimi me Japoninë, Korenë e Jugut, Australinë dhe Zelandën e Re (i njohur si IP4) është shfaqur si ndoshta kuadri më premtues i sigurisë bashkëpunuese i NATO-s, pikërisht sepse forcon misionin kryesor të parandalimit të aleancës. Ndryshe nga shumë nisma të mëparshme partneriteti, kjo është e lidhur drejtpërdrejt me bashkëpunimin mbrojtës-industrial, qëndrueshmërinë teknologjike, sigurinë e zinxhirëve të furnizimit për materiale kritike për mbrojtjen dhe sinjalizimin strategjik.
Realiteti i ri
"NATO-ja e re" nuk është aspak një marrëveshje e vendosur. Është një aleancë e kapur midis vizioneve konkurruese, angazhimeve politike thellësisht të pasigurta nga mbështetësit e mëparshëm dhe çështjeve strategjike të pazgjidhura. Evropa po flet gjithnjë e më shumë për përgjegjësi më të madhe për sigurinë e saj, por pa një konsensus të qartë se çfarë do të thotë në fund të fundit autonomi më e madhe strategjike. Pyetja qendrore me të cilën përballet NATO sot nuk është nëse aleanca mbijeton. Pothuajse me siguri do të mbijetojë në një farë forme, pasi nuk duhet nënvlerësuar kurrë fuqia detyruese e burokracive. Pyetja e vërtetë është se çfarë lloj aleance do të jetë dhe sa e besueshme mbetet. A do të jetë një marrëveshje ushtarake më e ngushtë e fokusuar në mbrojtjen kontinentale? Apo një komunitet më i gjerë politik-sigurie i aftë për të menaxhuar të gjithë spektrin e krizave që prekin Evropën?
*Drejtuese e Departamentit të Sigurisë Globale, Qendra për Studime të Sigurisë, Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Zyrih; Universiteti i Sidneit
Comments
Donald Trump, deri me tani, i
Donald Trump, deri me tani, i ka bere dy sherbime tejet te medha botes Perendimore.
- I pari ka te beje me qendrimin e tij ndaj NATO-s, ku u kerkon vendeve europiane te marrin me shume pergjegjesi per mbrojtjen e tyre; duke filluar qe nga rritja e shpenzimeve ushtarake. Ajo qe, jo vetem eshte paradoksale, por ma heq trurin fare, jane kritikat e ashpra nga europianet Trump! Edhe e urrejne, edhe i thone pse po na braktis! Edhe thone se nuk duan te rrijne nen hyqmin amerikan, edhe skandalizohen kur vete keta te fundit u thone: urdhero, drejtojeni ju NATO-n! EShte tejet domethenese ne kete kontekst episodi kur Trump sugjeroi para disa muajsh qe NATO-ne ta drejtoje Gjermania... kjo shkaktoi skandal te madh ne politiken gjermane....! Ky nuk eshte fare paradoks, ky eshte te dhjefsha mu ne paradoks!
- Sherbimi i dyte i madh ka lidhje me Iranin. Duke eleminuar per pune sekondash gjithe udheheqjen e regjimit barbar, duke i prere kembe e krahe atij, duke e shkaterruar ushtarakisht dhe ekonomikisht, u ka hequr nje barre shume te rende te gjithe preseidenteve amerikane qe do ta pasojne, vete amerikes dhe si rrjedhoje edhe gjithe Perendimit qe ka gjysem shekulli qe shantazhohet nga regjimi gjaksor iranian.
Add new comment