Rizbulimi i kuptimit të fjalëve është ndoshta një ndër sfidat kryesore të kohës sonë

Sjellim më poshtë një pjesë të fjalës së Papa Leon XIV më 9 janar para trupit diplomatik të akredituar në Selinë e Shenjtë. Në një venerim të veprës së Shën Augustinit, Papa na sjell këtu mesazhet e një “zemre të përulur” dhe jo të një mendjeje të madhe. Po a mund të jetë kjo e dyta pa të parën?

Kjo pyetje sugjerohet si një marrëdhënie shpjeguese mes Qytetit të Zotit dhe Qytetit të Njeriut, idealit të Zemrës dhe të mundshmes së Mendjes, të ndarë nga boshllëku i madh i Dashurisë.

Sigurisht që fjala e një Pape mund të lexohet në disa kënde, por do të veçoja sidomos rëndësinë që Papa i kushton FJALËS, nevojës që ajo të ANKOROHET tek E VËRTETA. Kur fjala të kërkojë këtë shembëllim do të ndërrojë edhe sjellja e njeriut. Fjala ka ka një rëndësi për historinë tonë, por sidomos për të ardhmen. Ajo mund ta ndërtojë atë, por edhe ta minojë me militarizimin e saj manipulativ. Mesazhi për Fjalën dhe “nevojën për rizbulimin e kuptimit të fjalëve” është ndoshta refleksioni përfundimtar i mençurisë njerëzore. Gati 300 vjet më parë në Japoninë e largët nga Roma dhe Katolicizmi, shënohej ndër të tjera ky mesazh në Hagakure:

Në kohë trazirash të mëdha, apo fatkeqësie, një fjalë do të mjaftojë. Në kohë lumturie po ashtu, një fjalë do të mjaftojë…Duhet menduar mirë, mandej duhet folur. Kjo është e qartë dhe e prerë dhe duhet mësuar pa asnjë mëdyshje…Është fjala për të vënë në pah të gjithë përpjekjen dhe të kesh sjelljen e duhur paraprakisht. Kjo është shumë e vështirë për t’u shpjeguar por është diçka që çdokush duhet të përpiqet në zemrën e tij. Nëse nuk e ndjen në zemër, nuk ka gjasë që do ta kuptosh

***

I nxitur nga ngjarjet tragjike të plaçkitjes së Romës më 410 e.s, Shën Augustini shkruajti De Civitate Dei, “Qyteti i Zotit”.  Është një ndër punët e tij më të fuqishme teologjike, filozofike dhe letrare. Siç e ka vënë në dukje Papa Benedikti XVI, “është një vepër kyçe në zhvillimin e mendimit politik perëndimor dhe të historisë dhe teologjisë Kristiane”. Përvijohet, siç do të thoshim ne në terma bashkëkohorë, mbi një “narrativë” që po përhapej, sipas të cilës “paganët, ende të shumtë në numër në atë kohë, dhe disa pak kristianë, mendoni se Zoti i besimit të ri dhe Apostujt vetë e kishin dëshmuar veten të paaftë në mbrojtjen e qytetit. Në kohët e zotave paganë, Roma ishte caput mundi, kryeqyteti i madh dhe askush nuk mund të imagjinonte që do të binte në duart e armiqve të tij. Tani, me Zotin e Kristianëve, ky qytet i madh nuk duket më i sigurtë”.

Sigurisht, koha jonë është shumë e largët nga këto ngjarje. Kjo nuk është thjesht një çështje e distancës kohore, por gjithashtu e një vetëdijeje të ndryshme kulturore dhe një zhvillimi të kategorive të mendimit. Megjthatë, ne nuk mund të anashkalojmë faktin se vetë ndjeshmëritë tona kulturore janë ushqyer nga ajo vepër, si të gjithë klasikët ajo u flet njerëzve të çdo brezi.

Augustini I interpreton ngjarjet dhe historinë vetë sipas modelit të dy qyteteve. Së pari është qyteti i Zotit, që është i përjetshëm dhe karakterizohet nga dashuria e pakushtëzuar e Zotit(amor Dei), sikurse dashuria për fqinjin, sidomos atë të varfër. Pastaj është qyteti tokësor, rezidencë e përkohshme ku njerëzit jetojnë deri sa vdesin. Në ditët tona, ky i fundit përfshin të gjitha institucionet sociale dhe politike, që nga familja te Shteti Komb dhe organizatat ndërkombëtare. Për Augustinin, ky qytet epitomizohej nga Perandoria Romake. Në të vërtetë, qyteti tokësor është i qendërzuar rreth krenarisë dhe dashurisë për veten(amor sui), në etjen për pushtetin e kësaj bote dhe lavdinë që çon në shkatërrim. Megjithatë ky nuk është një lexim i historisë që kërkon të konstrastojë të përjetshmen me të tashmen, Kishën me Shtetin, as është një dialektikë rreth rolit të religjionit në një shoqëri civile.

Në vështrimin e Augustinit, të dy qytetet bashkëjetojnë deri në fundin e kohës. Secili prej tyre ka një dimension të jashtëm dhe të brendshëm, pasi ata duhen kuptuar jo vetëm në dritën e mënryrës së jashtme sipas të cilës janë ndërtuar përgjatë historisë, por gjithashtu përmes lenteve të sjelljeve të brendshme të çdo njeriu drejt realiteteve të jetës dhe ngjarjeve historike.

Në këtë perspektivë, secili prej nesh është një protagonist dhe ndaj edhe përgjegjës për historinë. Më tej akoma, Augustini thekson se kristianët janë thirrur nga Zoti të vendosen në qytetin tokësor me zemrën dhe mendjen e tyre kthyer nga qyteti parajsor, atdheu i tyre i vërtetë. Në të njëjtën kohë, kristianët që jetojnë në qytetin tokësor nuk janë të huaj ndaj botës politike dhe të udhëhequr nga Shkrimet, kërkojnë të aplikojnë etikën Kristiane në qeverinë civile.

Qyteti i Zotit nuk propozon një program politik. Ai ofron refleksione të dobishme mbi çështjet themelore që shqetësojnë jetën sociale dhe politike, të tilla si kërkimi për një bashkëjetesë më të drejtë dhe paqësore mes njerëzve. Augustini po ashtu paralajmëron rrezikun e madh që i vjen jetës politike nga prezantimet e rreme të historisë, nacionalizmi i tepruar dhe deformimi i idealit të liderit politik.

Ndonëse konteksti në të cilin jetojmë sot është i ndryshëm nga ai i shekullit të 5-të, disa ngjashmëri mbeten shumë të rëndësishme. Ne jemi sot, po ashtu si atëherë, në një erë të migraconit dhe lëvizjeve masive; njësoj si atëherë ne jetojmë në një kohë të rregullimeve të thella të balancës gjeopolitike dhe paradigmave kulturore; njësoj si atëherë ne jemi, për ta thënë me shprehjen e njohur të Papa Françesco, “jo në një erë ndryshimi, por në një ndryshime ere”.

Në kohën tonë, dobësia e multilateralizmit është një shkak i veçantë për shqetësim në nivel ndërkombëtar. Një diplomaci që promovon dialogun dhe kërkon konsensus mes të gjitha palëve është zëvendësuar nga diplomacia e bazuar mbi forcën, qoftë nga shtete apo grupe aleatësh. Lufta është kthyer në prirje dhe po përhapet një zell për luftën. Parimi i vendosur pas Luftës së Dytë Botërore, që i ndalonte shtetet nga përdorimi i forcës për të dhunuar kufinjtë e të tjerëve, është minuar tërësisht. Paqja nuk kërkohet më si një dhuratë dhe një e mirë e dëshirueshme në vetvete, apo në kërkim të “vendosjes në universit të rregulluar, të dëshiruar nga Zoti, me një formë më perfekte të drejtësisë mes burrave dhe grave”. Përkundrazi, paqja po kërkohet përmes armëve si një kusht për të afirmuar dominimin e njërës palë. Kjo kërcëon rëndë sundimin e ligjit, që është bazamenti i të gjithë bashkëjetesës paqësore civile.

Më tej akoma, Shën Augustini vëren se:

nuk ekziston asnjë njeri që nuk dëshiron të ketë paqe. Pasi edhe ata që bëjnë luftë, nuk dëshirojnë gjë tjetër veç fitores; ata dëshirojnë për ta thënë kështu, të arrijnë paqen me lavdi. Sepse çfarë është fitorja më shumë sesa kontrolli i atyre që na rezistojnë? Dhe kur kjo arrihet, aty ka paqe…pasi edhe ata që qëllmisht prishin paqen në të cilën jetojnë, nuk është se urrejnë paqen, por vetëm se dëshirojnë një paqe që t’u përshtatet atyre. Ata nuk dëshirojnë pra që të mos kenë paqe, por vetëm paqen që duan

Ishte pikërisht kjo sjellje që e çoi njerëzimin në tragjedinë e Luftës II Botërore. Nga hiri i saj lindi Organizata e Kombeve të Bashkuara, 80-vjetori i së cilës i përkujtua së fundmi. OKB u krijua si vetëvendosje e 51 shteteve si qendra e bashkëpunimit shumëpalësh me synim parandalimin e katastrofave të ardhshme globale, për ruajtjen e paqes, në mbrojtje të të drejtave themelore të njeriut dhe në promovimin e zhvillimit të qëndrueshëm.

Do të doja të tërhiqja vëmendje të veçantë mbi rëndësinë e ligjit ndërkombëtar. Respektimi i tij nuk mund të varet vetëm nga rrethanat apo interesat ushtarake dhe strategjike. Ligji njerëzor, përveç garantimit të një minimumi humanizmi gjatë shkatërrimeve të luftës, është një angazhim i marrë nga shtetet. Një ligj i tillë duhet të mbizotërojë përherë ndaj ambicieve të luftëdashësve, në mënyrë që të kufizohen efektet shkatërrimtare të luftës, me një optikë po ashtu rindërtuese. Ne nuk mund të injorojmë se shkatërrimi i spitaleve, infrastrukturës së energjisë, shtëpive dhe vendeve,  esencial për jetën e përditshme, përbën një dhunim serioz të ligjit ndërkombëtar humanitar…

Duke mbajtur këtë gjë parasysh, OKB ka ndërmjetësuar konflikte, promovuar zhvillimin dhe ka ndihmuar shtetet të mbrojnë të drejtat e njeriut dhe liritë themore. Në një botë që përballet me sfida komplekse si tensionet gjeopolitike, pabarazi dhe krizën klimatike, OKB-ja duhet të luajë jë rol kyç në kultivimin e dialogut dhe mbështetjes humanitare, duke ndihmuar në ndërtimin e një të ardhmeje të përbashkët. Nevojiten pra përpjekje për të siguruar që OKB-ja jo vetëm të reflektojë situatën e botës së sotme më tepër sesa atë të botës së pas luftës, por që të jetë po ashtu më e fokusuar dhe efikase në ndjekjen e politikave që synojnë unitetin e familjes njerëzore në vend se të ideologjive.

Synimi i multilateralizmit është pra të ofrojë një vend ku njerëzit të mund të takohen dhe flasin, sipas modelit të Forumit Romak apo sheshit mesjetar. Në të njëjtën kohë, me synim përfshirjen në dialog, ka nevojë për marrëveshje për fjalët dhe konceptet që përdoren. Rizbulimi i kuptimit të fjalëve është ndoshta një ndër sfidat kryesore të kohës sonë. Kur fjalët humbasin lidhjen e tyre me realitetin dhe kur realiteti vetë bëhet i debatueshëm dhe në finale i pakomunikueshëm, ne shndërrohemi në ata dy njerëzit të cilëve u referohet Shën Augustini, që detyrohen të qëndrojnë së bashku pa ditur asnjë prej tyre gjuhën e tjetrit. Ai vë re se “kafshët… edhe ato të specieve të ndryshme, kuptohen më lehtë sesa këta dy individë. Pasi, ndonëse janë të dy qenie njerëzore, natyra e tyre e përbashkët nuk ndihmon në miqësim, kur ata parandalohen nga dallimi gjuhësor për të përcjellë ndjeshmëritë e tyre tjetrit; kështu që një njeri do të bisedojë më shpejt me qenin e tij sesa me një të huaj”.

Sot kuptimi i fjalëve është përherë e më shumë fluid dhe konceptet që ato përfaqësojnë po bëhen përherë e më ambigue. Gjuha nuk është më mënyra e preferuar me të cilën njerëzit afrohen dhe njohin njëri-tjetrin. Për më tepër në vazhdën e deformimeve semantike, gjuha po bëhet përherë e më shumë një armë për të manipuluar, apo edhe goditur dhe fyer kundërshtarët. Ne kemi nevojë që fjalët të shprehin sërish realitete të qarta dhe dallueshme në mënyrë të paekuivoke. Vetëm kështu realizohet dialogu i vërtetë pa keqkuptime. Kjo duhet të ndodhë në shtëpitë tona, në hapësirën publike, në media dhe mediat sociale

Njësoj duhet të ndodhë në kontekstin e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe multilateralizmit, që ky i fundit të rimarrë fuqinë e duhur për sipërmarrjen e rolit të tij në përballje dhe ndërmjetësim. Kjo është e dosmodoshme për parandalimin e konfliketeve dhe për t’u siguruar që askush të mos tundohet për të dominuar mbi të tjerët me forcë, qoftë verbale, fizike, apo ushtarake.

Ne duhet të vëmë re po ashtu paradoksin se ky dobësim i gjuhës së folur shpesh invokohet në emër të lirisë së shprehjes. Megjithatë, nga një këqyrje më e afërt, e kundërta është e vërtetë, pasi liria e shprehjes dhe fjalës garantohet pikërisht nga siguria e gjuhës dhe fakti se çdo term ankorohet në të vërtetën. Është e dhimbshme të shohësh sesi, veçanërisht në Perëndim, hapësira për lirinë e vërtetë të shprehjes po humbet me shpejtësi. Në të njëjtën kohë, një tjetër stil ouruellian i gjuhës po zhvillohet, në një përpjekje që për të qenë përherë e më inkluzive, përfundon duke përjashtuar ata që nuk u konformohen ideologjive që i ushqejnë ato

Për fakt të keq, kjo na çon në pasoja të tjera që përfundojnë duke kufizuar të drejtat njerëzore bazë, duke nisur me lirinë e ndërgjegjes. Në këtë kontekst, mosaprovimi që buron nga ndërgjegja, u lejon individëve të refuzojnë detyrime ligjore, apo profesionale që konfliktohen me parimet morale, etike, apo fetare, të rrënjosura thellë në jetën e tyre personale. Kjo mund të jetë refuzimi i shërbimit ushtarak në emër të jo-dhunës, apo refuzimi nga ana e doktorëve dhe profesionistëve të shëndetit për t’u angazhuar në praktika të tilla si aborti apo eutanazia. Kundërshtimi i ndërgjegjshëm nuk është rebelim, por një akt luajaliteti ndaj vetes.

Në këtë moment të historisë, liria e ndërgjegjes po vihet përherë e më shumë në pikëpytje nga Shtete, edhe nëse ato deklamojnë se bazohen mbi demokraci dhe të drejtat e njeriut. Kjo liri megjithatë, vendos një balancë mes interesit kolektiv dhe dinjitetit individual. Ajo po ashtu thekson se një shoqëri me të vërtetë e lirë nuk imponon uniformitet, por mbron diversitetin e ndërgjegjes, duke parandaluar prirjet autoritariste dhe promovuar një dialog etik që pasuron matricën sociale.

Një një mënyrë të ngjashme, liria fetare rrezikon të mbikëqyret. Siç kujtonte Benedict XVI, kjo është e para mes të gjitha të drejtave të njeriut, pasi shpreh realitetin më themelor të personit. Të dhënat më të fundit tregojnë se dhunimet e lirisë fetare janë në rritje dhe se 64% e popullsisë së botës vuan shkelje serioze të kësaj të drejte.

Në kërkesën e vet që liria fetare dhe adhurimi I Kristianëve të respektohet plotësisht, Selia e Shenjtë kërkon të njëjtën gjë për të gjitha komunitetet e tjera fetare. Në 60-vjetorin e hyrjes në fuqi të Deklaratës Nostra Aetate, një nga frytet e Koncilit të Dytë Ekumenik të Vatikanit që mbylli punimet më 8 dhjetor 1965, pata mundësinë të rithekson refuzimin kategorik të të gjitha formave të antisemitizmit, që për fat të keq vijon të përhapë urrejtje dhe vdekje. Theksova po ashtu rëndësinë e dialogut kristiano-hebre, duke u thelluar në rrënjët e përbashkëta biblike…

Nga një perspektivë Kristiane, qeniet njerëzore janë krijuar në imazhin dhe ngjashmërinë e Zotit, i cili “duke i thirrur në ekzistencë për shkak të dashurisë, në të njëjtën kohë u bën thirrje atyre të duan”. Ky vokacion zbulohet në një mënyrë të privilegjuar dhe unike brenda familjes. Është në këtë kontekst ku ne mësojmë të duam dhe kultivojmë kapacitetin për t’i shërbyer jetës, duke kontribuuar kështu në zhvillimin e shoqërisë dhe misionin e Kishës.

Pavarësisht këtij centraliteti, institucioni i familjes përball dy sfida kyçe sot. Nga njëra anë, ka një prirje shqetësuese në sistemin ndërkombëtar për të mohuar dhe nënvlerësuar rolin e saj themelor, duke shtyrë në margjinalizimin e saj progresiv institucional. Në anën tjetër, nuk mund të injorojmë realitetin e dhimbshëm të familjeve përherë e më të shumta që janë të brishta, të thyera, që vuajnë dhe janë prekur nga vështirësi të brendshme dhe dukuri shqetësuese, përfshirë dhunën familjare.

Vokacioni ndaj dashurisë dhe jetës, që e manifeston veten në një mënyrë të rëndësishme në bashkimin ekskluziv dhe të pazgjidhshëm mes një gruaje dhe një burri, implikon një imperative themelor etik për t’u mundësuar familjeve që të presin dhe kujdesen plotësisht për një jetë të palindur. Kjo është një përparësi përherë e më e madhe, veçanërisht në ato vende që përjetojnë një rënie dramatike të lindjeve. Jeta në fakt, është një dhuratë e paçmuar që zhvillohet brenda një marrëdhënieje të angazhuar bazuar në vetëshërbim dhe shërbim.

Në dritën e këtij vizioni të thellë të jetës si një dhuratë për t’u gëzuar dhe të familjes si një rojtare përgjegjëse, ne hedhim poshtë kategorikisht çdo praktikë që mohon apo shfrytëzon origjinën e jetës dhe zhvillimin e saj. Mes këtyre është aborti, që shkurton një jetë në rritje dhe refuzon të mirëpresë dhuratën e jetës. Në këtë kuptim, Selia e Shenjtë shpreh shqetësimin e thellë rreth projekteve që synojnë financimin e mobilitetit ndërkufitar me synim aksesin në të ashtuquajturin “e drejta për abortim të sigurtë”.

E konsideron po ashtu për të ardhur keq që burimet publike alokohen për të ndërprerë jetën, më tepër sesa të investohen në mbështetje të nënave dhe familjeve. Objektiv parësor duhet të mbetet mbrojtja e çdo fëmije të palindur dhe mbështetja efektive dhe konkrete për çdo grua që ajo të jetë e aftë të mirëpresë jetë. Po kështu, është praktika e lindjeve të transferuara(surrogacy). Duke e shndërruar shtatzaninë  në një shërbim të negociueshëm, dhunohet dinjiteti si i fëmijës, që reduktohet në “një produkt”, edhe i nënës, që shfrytëzon trupin e saj dhe procesin lindës, duke deformuar kuptimin e marrëdhënies origjinale të familjes…

Konsideratat e mësipërme më çojnë të besoj se në kontekstin aktual ne po shohim një “qark të shkurtër” të të drejtave të njeriut. E drejta e lirisë së shprehjes, ndërgjegjes, lirisë fetare dhe madje edhe e drejta e jetës po ngushtohen në emër të të ashtuquajturave të drejta të reja, me rezultat që edhe vetë kuadri I të drejtave të njeriut, po humbet vitalitetin e vet duke krijuar hapësirë për forcën dhe shtypje. Kjo ndodh kur çdo e drejtë bëhet vetë-referuese dhe sidomos ku shkëputet nga realiteti, natyra dhe e vërteta.

Ndërsa Shën Augustini vë në dukje bashkëjetesën e qytetit parajsor me të tokësor deri në fundin e kohës, era jonë duket sikur është e prirur t’i mohojë qytetit të Zotit, të drejtën e qytetarisë. Duket se vetëm qyteti tokësor ekziston, i mbyllur ekskluzivisht në kufinjtë e vet. Kërkimi vetëm i të mirave imanente minon atë “qetësi të rendit” e cila për Augustinin përbën esencën e paqes, që shqetëson shoqëritë dhe kombet po aq sa shpirtin njerëzor dhe është esenciale për çdo bashkëjetesë civile.

Në mungesë të një themeli transhendent dhe objektiv, vetëm dashuria për veten prevalon, deri në pikën e indiferencës ndaj Zotit, e cila qeveris qytetin tokësor. Sërish, siç vëren Augustini, “e madhe është marrëzia e krenarisë në ata individë që mendojnë se e mira supreme mund të gjendet në këtë jetë dhe se ata mund të gjejnë lumturinë me burimet e veta”.

Krenaria errëson si vetë realitetin, ashtu edhe empatinë tonë ndaj të tjerëve. Nuk është rastësi që krenaria qëndron përherë në rrënjë të çdo konflikti. Për pasojë, siç e kamë vënë në dukje në Mesazh për Ditën Botërore të Paqes, “ne humbasim sensin tonë të realizimit dhe i dorrëzohemi një pikëpamjeje të deformuar dhe të pjesshme të botës, të disfiguruar nga frika dhe errësira”, duke shtruar kështu rrugën për mentalitetin e konfrontimit, që është pararencës i çdo lufte.

E shohim këtë në shumë kontekste duke nisur me luftën në Ukrainë dhe vuajtjet e shkaktuara ndaj popullsisë civile…në të njëjtën kohë në Tokën e Shenjtë, ku pavarësisht armëpushimit të njoftuar në muajin tetor, popullsia civile vijon të përballet me një krizë serioze humanitare…Selia e Shenjtë është veçanërisht e vëmendshme ndaj çdo nisme diplomatike që kërkon të garantojë për palestinezët në Rripin e Gazës një të ardhme me paqe afatgjatë në tokën e tyre si dhe për mbarë popullin palestinez dhe atë izraelit. Në veçanti, zgjidhja e dy shteteve mbetet perspektiva institucionale për përmbushjen e aspiratave legjitime për të dy popujt…

Kjo vazhdon në veçanti në Venezuelë, në dritën e zhvillimeve të fundit…në Haiti…Liqenet e Mëdha në Afrikë, Azinë Lindore…

Siç na kujton Augustini, paqja “është synimi i të mirës sonë” pasi është vetë synimi i qytetit të Zotit të cilin ne aspirojmë, edhe pandërgjegjshëm dhe nga i cili ne mund të shijojmë diçka edhe në qytetin tokësor. Në pelegrinazhin tonë mbi këtë tokë, paqebërja kërkon përultësi dhe kurajo. Përultësia për të jetuar me vërtetësi dhe kurajua për të falur. Në jetën Kristiane, ne i shohim këto virtyte të reflektuara gjatë Krishtlindjeve, kur E Vërteta, Fjala e përjetshme e Zotit, bëhet mish i përvuajtur dhe në Pashkë, kur I Dënuari që është Më I Drejti, i fal persekutorët e vet dhe u fal jetën e vet si i Ringjalluri dhe I Ngrituri në Qiell.

Nëse do të shohim pak më me kujdes, shenjat e shpresës kurajoze në kohën tonë, nuk mungojnë dhe ne duhet vazhdimisht t’i mbështesim ato. Kam parasysh p.sh Marrëveshjen e Dejtonit, që 30 vjet më parë I dha fund gjakderdhjes në Bosnje-Hercegovinë. Pavarësisht vështirësive dhe tensioneve, ato hapën mundësinë e një të ardhmeje më harmonike dhe të begatë. Mendoj po ashtu për Deklaratën e Përbashkët të Paqes mes Armenisë dhe Azerbajxhanit, firmosur gushtin e shkuar…Dua të sjell këtu edhe përpjekjet e viteve të fundit nga autoritetet vietnameze për të përmirëuar marrëdhëniet mes Selinë e Shenjtë dhe kushtet në të cilat Kisha funksionon atje. Këto janë fara të paqes që duhen kultivuar.

Tetori që vjen shënon 800 vjetorin e vdekjes së Shën Françeskut të Asizit, një njeri i paqes dhe dialogut, i njohur universalisht edhe nga ata që nuk i përkasin Kishës Katolike. Jeta e tij shndrin vezullisht, pasi u frymëzua nga kurajua për të jetuar në të vërtetën dhe dijen se një botë e paqtë ndërtohet duke nisur nga zemrat e përulëta që janë kthyer drejt qytetit hyjnor. Një zemër e përulët dhe që dashuron paqen është çfarë dëshiroj për secilin prej nesh dhe të gjithë…

Përkthimi dhe hyrja: Skerdilajd Zaimi