Alkimia, ose një përpjekje për "të lidhur botët"

Nick Richardson

Alkimisti në laboratorin e tij ishte një temë e njohur për piktorët holandezë të shekullit XVII, sepse u jepte mundësinë të tregonin mjeshtërinë e tyre në përdorimin e dritës. “Një dijetar në kabinetin e tij, i rrethuar nga kimikate dhe aparatura, duke ekzaminuar një shishe” (1670), nga Mattheus van Helmont, një nga faqet në hyrjen e Philip Ball për alkiminë, tregon një alkimist në punë, që mban në dorë një epruvetë me lëng të kaltër të zbehtë, i rrethuar nga mjete të zejes së tij. Dhoma është rrëmujë: qindra enë prej qelqi dhe balte, që shkëlqejnë në dritën e zbehtë që hyn nga dritarja, janë të shpërndara nëpër dysheme, së bashku me libra të vjetër me kapakë lëkure dhe fletë të mbushura me shënime. Në njërën anë ngrihet athanori (nga arabishtja “furrë”, at-tannur), një furrë me tulla të nxehura nga qymyri, ku distiloheshin vajrat dhe shkrihej metali. Mes shisheve, epruvetave dhe fshesave gjenden edhe disa alembikë. Edhe alembiku, ndoshta pjesa më ikonike e pajisjeve laboratorike alkimiste, e merr emrin nga arabja: al-anbīq i referohet qafës së gjatë dhe të pjerrët që del nga trupi i tij si kungull. Ai përdorej për distilim, një nga procedurat bazë të alkimistëve, gjithashtu një proces që ata besonin se mund të çlirojë shpirtin e një substance – për shembull, “shpirti i verës”, i cili kishte përdorime mjekësore, përveç atyre për të cilat është më i njohur.

Një pamje e laboratorit të alkimistit nga rreth njëqind vjet më parë – një gravurë satirike në dru nga Pieter van der Borcht – paraqet alkimistin, gruan dhe fëmijët e tij si majmunë, të rrethuar nga pajisje të thyera, duke fryrë pa shpresë mbi qymyrin e furrës. Në sfond, një familje tjetër majmunësh shfaqet te dera e shtëpisë së varfër, duke marrë një pako ushqimi. Në një kohë kur alkimia supozohej të ishte në kulmin e saj, kjo gravurë ofron një këndvështrim popullor të alkimistit si një naiv i mashtruar, i zhytur në kërkimin e gurit filozofal, ndërsa ai dhe familja e tij ka rënë në varfëri. Guri filozofal, një substancë mitike që mund të shndërronte çdo metal në ar, ishte preokupimi kryesor i alkimistëve për qindra vjet. Megjithatë, gjatë kësaj kohe, edhe pse guri mbeti i paarritshëm, laboratori i alkimistit prodhoi shumë gjëra të dobishme, si ngjyra, ilaçe dhe porcelan. Receta e porcelanit, e cila ishte importuar nga Kina, mbeti një mister në Evropë deri sa një alkimist i oborrit të Augustit II, Mbret i Polonisë, e zbuloi atë rastësisht në vitin 1704, kur një enë balte (që përmbante kaolinit) u shndërrua nga nxehtësia e madhe në qeramikë të bardhë. Në vitin 1669, fosfori u izolua nga një alkimist gjerman, Hennig Brand, i cili distiloi sasi të mëdha urine, duke besuar se ajo përmbante agjentin kyç të transmutimit, derisa mbeti me një substancë të butë metalike që shkëlqente, ndizej në ajër dhe lëshonte një erë të ngjashme me hudhrën.

Besimi në mundësinë e krisopoezës, prodhimit artificial të arit, bazohej në një teori të elementeve që u parashtrua fillimisht nga Empedokli në shekullin e pestë p.e.s. dhe më pas u mor dhe u zhvillua nga Platoni dhe Aristoteli. Empedokli propozoi se e gjithë materia përbëhet nga katër elemente – toka, ajri, zjarri dhe uji – dhe se këta elemente nuk janë të pandryshueshëm: substancat e ngurta mund të shkrihen dhe të rrjedhin si uji, ndërsa uji mund të ngrihet dhe të bëhet i ngurtë. Sipas Aristotelit, çdo element zotëron dy nga katër cilësi të dallueshme – të nxehtë, të ftohtë, të thatë dhe të lagësht (uji është i ftohtë dhe i lagësht, zjarri është i nxehtë dhe i thatë). Një element mund të shndërrohej në një tjetër duke ndryshuar cilësitë e tij: “Uji bëhet tokë (i ftohtë dhe i thatë) duke e kthyer lagështinë në thatësi, dhe bëhet ajër (i nxehtë dhe i lagësht) duke e shndërruar të ftohtin në të nxehtë përmes ngrohjes.” Nëse një substancë tokësore mund të bëhej ajrore, atëherë shndërrimi i një metali në një tjetër, që në dukje është një ndryshim më pak drastik, nuk dukej i pamundur.

Ball e gjurmon origjinën e alkimisë te metalurgët e Egjiptit të lashtë, të cilët i zotëronin artet e shkrirjes së metaleve, prodhimit të bronzit dhe përpunimit të hekurit. Papirusë që përmbajnë sekretet e zanatit të artizanëve të shekullit të katërt përfshijnë udhëzime për “krijimin” (ose falsifikimin) e argjendit nga bakri, si edhe për t’i dhënë bakrit “pamjen e arit”. Zosimosi i Panopolisit, një përpunues metalesh i fundit të shekullit të tretë nga Egjipti aleksandrin, shkruan gjithashtu për “ngjyrosjen” e metaleve, të cilën ai e përshkruan si transferimin e pneumës (“shpirtit”) së një metali te soma (“trupi”) i një tjetri. Ishin veprat e alkimistëve arabë të Mesjetës terreni ku arti i krisopoezës fitoi një bazë të qëndrueshme teorike dhe mori formë ajo që sot e njohim si alkimi.

Alkimisti i shekullit të tetë Xhabir ibn Hajan (i njohur në anglisht si Geber) pohonte se të gjitha metalet përbëhen nga dy përbërës të njëjtë, por në përmasa të ndryshme: squfuri, i cili është i nxehtë dhe i thatë, dhe mërkuri, i cili është i ftohtë dhe i lagësht. Kjo u pranua si e mirëqenë nga brezat pasardhës të alkimistëve, ndonëse shpesh mbetet e paqartë nëse ata i kishin parasysh vetë elementet apo diçka më të afërt me “thelbin” e tyre (tekstet alkimike i referohen “Mërkurit Filozofik” dhe “Squfurit Filozofik”). Sipas Geberit, një metal mund të shndërrohej në një tjetër duke ndryshuar përqindjet e mërkurit dhe squfurit në mënyrë që të përputheshin me ato të arit. Kjo mund të arrihej përmes një eliksiri, një pluhur i thatë që kombinonte mërkurin dhe squfurin në raportin e përsosur. Ky eliksir u bë i njohur si guri filozofal, ose lapis philosophorum, falë një teksti latin që i atribuohet Geberit, por që me shumë gjasa është shkruar nga një murg italian pesë shekuj më vonë. Pseudo-Geberi pohonte se, ndonëse disa agjentë të transmutimit mund të krijonin pamjen e arit, vetëm guri filozofal prodhonte arin e vërtetë.

Parimet që qëndrojnë pas gurit filozofal ndihmojnë në shpjegimin e disa prej aspekteve më enigmatike të artit alkimik. Një figurë e Mercurius-it, që simbolizon përmbushjen e veprës së alkimistit, shfaqet krahas komenteve të Ball-it mbi krizopoezën. Në këtë imazh, i marrë nga një përmbledhje rozikruciane e vitit 1760, Mercurius paraqitet si një dragua me tre koka. Koka e parë, një hënë me fytyrën e një shqiponje, simbolizon mërkurin; e dyta, që përfaqëson squfurin, merr formën e një dielli të verdhë e gazmor; ndërsa e treta është një bashkim diell-hënë, që kombinon simbolet astrologjike të mërkurit dhe të diellit. Nga kjo kokë e tretë del një sqep i gjatë, i cili kap majën e zbehtë të bishtit të dragoit. Baza e bishtit është më e errët, me nuanca jeshile, dhe del nga një trup blu i errët që mban një kokë të katërt, i zi si qymyri dhe e shëmtuar. Këtu ka aludime për Ouroborosin – gjarprin që ha bishtin e vet, një motiv i zakonshëm në artin alkimik, që simbolizon bashkimin e të kundërtave – si edhe për procesin përmes të cilit supozohej të prodhohej guri filozofal. Që përbërësit e alkimistit të metamorfozoheshin në gurin filozofal, ata duhej të kalonin me forcë nëpër një sërë ndryshimesh ngjyrash: një fazë fillestare, nigredo, ose nxirja, pasohej nga albedo, zbardhja. Në fazën përfundimtare, rubedo, guri bëhej i kuq. Ball, duke u mbështetur në fletoret dhe listat e përbërësve të alkimistëve, bën një hamendësim të arsyetuar për atë që mund të ketë ndodhur në të vërtetë: plumbi, kur nxehet në ajër, formon okside të zeza, të verdha dhe të kuqe. Plumbi i kuq (tetraoksidi i plumbit) ishte përdorur si pigment që nga lashtësia.

Ka shumë rrëfime për fabrikimin e suksesshëm të arit nga alkimistët, ndonëse mund të jemi të sigurt se, të paktën sipas standardeve të kimisë moderne, një transmutim i vërtetë nuk ka ndodhur kurrë. Ball shpjegon se, edhe pse kishte sharlatanë që synonin t’i mashtronin njerëzit, shumë alkimistë besonin sinqerisht se përpjekjet e tyre kishin dhënë rezultat. Së pari, ishte e vështirë të përcaktohej nëse ajo që kishin prodhuar ishte vërtet ar. Teknika e përdorur për verifikimin e arit ishte një proces i pasigurt i quajtur kupelacion, në të cilin metalet ndaheshin nga njëri-tjetri përmes shkrirjes dhe më pas peshoheshin. Nëse një copë e ashtuquajtur ar peshonte njësoj pas kupelacionit sa edhe më parë, ajo e kalonte provën. Edhe vetë përkufizimi i arit ishte i paqëndrueshëm. Besohej gjerësisht se transmutimi mund të ndodhte në faza – një alkimist mund të prodhonte një substancë që po i afrohej arit ose ishte mjaft pranë tij – dhe nëse një metal zotëronte disa, por jo të gjitha vetitë e arit, ai mund të konsiderohej ar, por i një cilësie më të ulët.

Një tjetër dragua me tre koka, nga një dorëshkrim gjerman i vitit 1738, shfaqet edhe në librin e Ball-it. Ai ka një kokë squfuri dhe një kokë mërkuri, por e treta përfaqëson “kripën”, një kategori që përfshinte një larmi të gjerë përbërjesh, ashtu si edhe në kiminë moderne. Kripa u fut në alkimí me shumë gjasë nga alkimisti më i famshëm i Rilindjes, Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim, i njohur më mirë si Paracelsus. Ai besonte se këta tre përbërës përcaktonin formën jo vetëm të të gjitha metaleve, por të gjithë materies, përfshirë bimët dhe kafshët. Proporcioni i squfurit dhe mërkurit në një substancë përcaktonin djegshmërinë dhe rrjedhshmërinë e saj, ndërsa sasia e kripës vendoste qëndrueshmërinë dhe fortësinë e saj.

Doktrina e tria prima e Paracelsus-it udhëhoqi punën e tij si mjek. Sifilizi dhe shpërthimet periodike të murtajës bubonike kishin nxjerrë në pah se ortodoksia mjekësore e kohës – e bazuar në teorinë e katër lëngjeve të Galenit dhe që mbështetej rëndë te gjaknxjerrja – ishte jo vetëm e pamjaftueshme, por shpesh edhe e dëmshme. Paracelsus, një kritik i ashpër i mjekëve galenikë (“një tufë gomerësh bastardë”), e transformoi fushën e alkimisë duke i nxitur bashkëkohësit e tij të prodhonin ilaçe, jo ar.

Edhe pse i përbuzur nga establishmenti mjekësor, ai u bë një mjek me reputacion të lartë: Erazmi ishte një nga pacientët e tij dhe ai u emërua mjek i qytetit si dhe profesor i mjekësisë në Bazel. Ishte mjeku i parë që përshkroi laudanumin; promovoi trajtime me tinktura dhe ekstrakte alkoolike; dhe sot konsiderohet nga shumëkush si babai i toksikologjisë. Ai ishte gjithashtu edhe okultist dhe mistik, shkrimet e të cilit janë të mbushura me sigile, vula astrologjike dhe udhëzime për hajmali të çuditshme – për shembull, një trident i bërë nga një patkua, i destinuar për t’u kthyer fuqinë atyre që kishin rënë pre e magjisë. Historia e jetës së tij u zbukurua nga legjendat: besohej gjerësisht se ai mbante eliksirin e jetës në dorezën e shpatës së tij, se udhëtonte nëpër Evropë mbi një kalë magjik për t’u takuar me demonë dhe se kishte krijuar një homunkulus.

Alkimistët janë përshkruar shpesh si shkencëtarë të dështuar, të gjymtuar nga bindjet e tyre shpirtërore, ose si filozofë mistikë, orët e të cilëve pranë athanorit nuk ia vlen të merren seriozisht. Ball, ish-redaktor në Nature dhe biograf i Paracelsus-it, ua rikthen reputacionin shkencor duke pranuar njëkohësisht rëndësinë e filozofisë mistike që e ushqente punën e tyre. Kjo filozofi është e vështirë të përcaktohet saktë: pjesërisht sepse ajo ndryshoi formë, sidomos gjatë Rilindjes, kur u shfaqën përkthime të teksteve neoplatonike dhe gnostike nga greqishtja dhe arabishtja, dhe pjesërisht sepse ndryshonte nga një alkimist te tjetri. Por në thelb të saj qëndronin mësimet e Hermes Trismegistus-it, një figurë mitike e përbërë nga perëndia greke Hermes dhe perëndia egjiptiane e hënës, Thoth.

Burimi më i njohur i mësimeve të Hermes-it ishte Tabela e Smeraldit, një tekst enigmatik që u përhap në Evropë pasi u përkthye në latinisht në shekullin e XII. Rreshti i saj më i famshëm (“Ajo që është poshtë është si ajo që është sipër, dhe ajo që është sipër është si ajo që është poshtë”) përmbledh vizionin hermetik të realitetit, sipas të cilit mikrokozmosi pasqyron makrokozmosin: sistemet e vogla reflektojnë sistemet e mëdha, në çdo shkallë. Reaksionet kimike pasqyrojnë dramat njerëzore, këto pasqyrojnë lëvizjet qiellore, të cilat nga ana e tyre pasqyrojnë mendjen e hyjnores. Hermes vazhdon: “Të gjitha gjërat erdhën nga Njëshi… Të gjitha gjërat lindin nga ky Njësh përmes përshtatjes… Kjo është forca e të gjitha forcave, sepse ajo mposht gjithçka që është e hollë dhe depërton në gjërat e ngurta.” Puna laboratorike e alkimistit dhe filozofia ishin të pandashme: puna me substanca materiale ishte një veprim i shenjtë, sepse materia dhe shpirti ishin mënyra të së njëjtës substancë.

Librat e alkimisë nxjerrin vazhdimisht në pah lidhjet mes botëve. Trupat qiellorë kanë secili metalin e vet përkatës: Dielli – arin, Hëna – argjendin, Marsi – hekurin. Gjendjet e ndryshme të gurit filozofik përfaqësohen nga kafshë: dragoi i kuq i rubedo-s, shqiponja ose pëllumbi i bardhë i albedo-s, luani i gjelbër që gëlltit diellin për të sjellë nigredo-n. Paracelsus-i formuloi një “doktrinë të shenjave”, sipas së cilës bimët dhe mineralet mjekësore ngjasojnë me pjesët e trupit që shërojnë – gjethet në formë zemre ishin të mira për zemrën, e kështu me radhë. Në mes të këtyre korrespondencave të pafundme, alkimisti e shihte veten duke vepruar në disa nivele të realitetit njëherësh. Duke shqyrtuar sjelljen e metaleve, ai shpresonte të fitonte njohuri jo vetëm për vetitë e tyre materiale, por edhe për misteret më të thella të universit.

Besimi në ndërlidhjen e planeve të ndryshme të realitetit formoi bazën e asaj që u quajt më vonë “alkimia shpirtërore”. Kjo është ideja se transformimet alkimike përkojnë me transformime shpirtërore tek vetë alkimisti dhe se qëllimi i vërtetë i alkimisë nuk është krijimi i gurit filozofik, por arritja e ndriçimit shpirtëror. Tekstet alkimike shpesh duket sikur nënkuptojnë këtë punë të brendshme. The Compound of Alchemy, e shkruar në shekullin e XV nga kanoniku i Bridlington-it, George Ripley, përshkruan dymbëdhjetë “porta” pastrimi nëpër të cilat duhet të kalojë guri që të prodhohet me sukses – ose, duke lexuar mes rreshtave, nëpër të cilat duhet të kalojë shpirti për t’u shpaguar plotësisht . Metaforat e “trupit” dhe “shpirtit” përdoren aq dendur, saqë kufiri mes metaforës dhe referentit bëhet i paqartë: Ripley e udhëzon lexuesin e tij të “bëjë një martesë mes Trupit dhe Shpirtit” dhe shkruan për “bashkimin e bërë nga tri gjëra: Trup, Shpirt dhe Frymë, derisa të mos vuajnw,/këtë Trini duhet ta çosh në unitet të përsosur”. Kjo nuk është thjesht një recetë për tetraoksidin e plumbit.

Një ndikim thelbësor pati tek alkimia mistiku luteran Jakob Böhme, një këpucar nga Görlitz, i cili përjetoi një vizion të fuqishëm hyjnor në vitin 1600, ndërsa shikonte një rreze dielli të reflektuar në një pjatë prej kallaji. Böhme besonte se në atë moment, Zoti i kishte zbardhur strukturën shpirtërore të botës dhe natyrën e së mirës dhe së keqes. Në librat e tij – i pari prej të cilëve, Aurora, i shkruar dymbëdhjetë vjet pas këtij vizioni – Böhme përdori gjuhën alkimike për të përshkruar fazat përmes të cilave shpirti mund të rikuperohej nga gjendja e hirit hyjnor ku kishte rënë. Idetë e tij u përqafuan nga lëvizja rozikrusiane, e cila synonte të udhëhiqte evolucionin shpirtëror të njerëzimit dhe të silltenjë epokë të re, më harmonike.

Deri në fund të shekullit XVII, alkimistët u ndanë në dy kampe të papajtueshme: ata që punonin në laborator në njërën anë, dhe Rozikrusianët, të cilët besonin se “bërja e arit pa bekimin e Zotit” ishte më pak e rëndësishme se puna e pastrimit të brendshëm. Meqë alkimia praktike u përthith në shkencë, alkimia shpirtërore u bë forma dominuese. Ajo u bë pjesë e rilindjes okulte të fund të shekullit XIX: Urdhri Hermetik i Agimit të Artë përfshiu ushtrime shpirtërore të bazuara në alkimi në programin e tij të trajnimit, i cili synonte të shkatërronte vetveten e rreme dhe të lironte vetveten e vërtetë origjinale. Në vitet 1940, Carl Jung e përdori alkiminë shpirtërore si metaforë për “individualizimin”: pavetëdija e shtypur, mërkuriale, do të bashkohej me vetëdijen dominante, sulfure, për të prodhuar një vete të unifikuar.

Nuk dihet nëse alkimia shpirtërore ishte më e suksesshme në pastrimin e shpirtit sesa alkimia laboratorike në prodhimin e arit, por në ndjekje të qëllimit të saj, alkimia – të dy format – la thesare të vërteta. Librat më të mëdhenj të alkimisë përmbajnë ilustrime të jashtëzakonshme krahas shkrimit enigmatik që, me errësirën dhe pasurinë e imazheve, i ngjan një lloj proto-simbolizmi. Ball përfshin faqe nga një nga librat më të njohur, Atalanta Fugiens, i kompozuar në vitin 1617 nga alkimisti gjerman Michael Maier. Një gdhendje e titulluar Nutrix ejus terra est (“Toka është kujdestarja e saj,” një rresht nga Emerald Tablet) e paraqet Tokën si një grua me trupin si glob, duke ushqyer një fëmijë, ndërsa në këmbët e saj një ujk ushqen Romulin dhe Remusin, dhe fëmija Jupiter ushqehet nga dhia Amalthea. Në faqen përballë, Maier ka shtypur melodinë dhe tekstet e një himni të përbërë nga ai, që deklaron se kujdestarja e të mençurit, burimi i mençurisë së tij, është vetë Toka.

Një tjetër tekst alkimik mahnitës, Ripley Scroll – për të cilin ekzistojnë disa versione të njohura që datojnë nga fillimi i shekullit XVI deri në mesin e shekullit XVII, disa prej tyre deri në gjashtë metra të gjatë - Compound of Alchemy krahas imazheve të zbukuruara dhe simbolike. Një seksion mbi Detin e Kuq për shembull, e paraqet “ujin mërkurial” si gjak menstrual që del nga trupi i një dragoi me një gjysmëhënë mes nofullave.

Ndoshta libri më i bukur alkimik, që nuk përmendet nga Ball, është Splendor Solis, një dorëshkrim i iluminuar nga shekulli XVI që ilustron një tekst që i atribuohet Salomin Trismosin, mësues i Paracelsus-it. Shumë nga imazhet me ngjyra brilante nga ky punim janë përfaqësime të proceseve të caktuara alkimike, ku një flakon i madh qelqi që përmban krijesa simbolike shfaqet në qendër të faqes, ndërsa jashtë flakonit, skena të detajuara nga jeta zhvillohen nën parashikimet astrologjike. Një faqe tregon flakonin me një pallua brenda. Mbi flakon, Venusi shfaqet në karrocën e saj të tërhequr nga turtujt ndërsa poshtë, njerëzit argëtohen: një bandë luan muzikë, një grup në një tavolinë pi verë, të dashuruarit përqafohen ose ecin në bar.

Arti dhe letërsia alkimike ishin me ndikim edhe në kohën e tyre. Hieronymus Bosch huazoi nga gjuha piktoriale e alkimisë, duke mbushur Kopshtin e Kënaqësive Tokësore me instrumentet dhe simbolet e saj: vezë dhe pelikanë, tubat e qelqit, një çift të ri që argëtohen në një sferë qelqi. Dyert e mbyllura të triptikut tregojnë Tokën brenda një globi të ndritshëm, me re që kondensohen në krye. “Adhurimi i Magi” gjithashtu aludon në temat alkimike: një statujë e vogël ari e sakrificës së Isaakut mbështetet mbi tre bretkosa të zeza, simbole të nigredo, ndërsa ndërtesat në sfond nuk ngjajnë me asnjë qytet holandez, por përputhen me vizatime bashkëkohore të athanor-it. Këto referenca do të njiheshin nga shumë nga publiku i Bosch-it, disa prej të cilëve kishin përvojë me mjetet dhe simbolet e alkimisë. Nuk është e qartë nëse Bosch donte të shprehte një lloj kuptimi hermetik-platonik, ose thjesht të sugjeronte me lojë, ose nëse, si van Helmont, ai thjesht kënaqej me formën dhe shkëlqimin e pajisjeve alkimike.

Surrealistët, po aq të tërhequr nga psika dhe simbolika, u shihnin veten si pasardhës të alkimistëve. André Breton, në Manifestin e Dytë të Surrealizmit, vuri në dukje “analogi të jashtëzakonshme … midis përpjekjeve surrealiste dhe atyre të alkimistëve”. Ball nënvizon ndikimin e alkimisë në punën e Max Ernst, shumë nga pikturat e të cilit përfshijnë simbole dhe aparatura alkimike, dhe që u krahasua nga Breton me “magjistarin kryesor” Cornelius Agrippa. Në vitin 1976, Salvador Dalí prodhoi Alchimie des philosophes, përpjekjen e tij për një libër alkimik në traditën e Atalanta Fugiens ose Splendor Solis, përbërë nga dhjetë printime me temë alkimike të fshehura në një kuti që ngjante me dy dorëshkrime gjigante të lidhura me lëkurë. Imazhet e tij të mbretit sulfur dhe mbretëreshës mërkuriale me kurora blu dhe të arta, palloi me trup gruaje në flakët e një furre, gjarpërinjtë e caduceus pranë Adamit dhe Evës (referencë e drejtpërdrejtë nga Ripley Scroll) tregojnë një përkushtim serioz ndaj teksteve dhe simbolikës alkimike.

Por në veprën e britanikes surrealiste dhe anëtares së Urdhrit Hermetik të Agimit të Artë, Ithell Colquhoun, martesa midis alkimisë dhe surrealizmit gjen ndoshta shprehjen më të plotë. Pikturat e saj, subjekt i një retrospektive të shkëlqyer kohët e fundit në Tate Britain, ripërsërisin vazhdimisht dialektikën e mërkuri-t dhe sulfuri-t. Në The Sunset Birth (rreth 1942), dy megalite, njëri flakërues, tjetri ujor, angazhohen në një luftë: tendrila energjie blu dhe portokalli dalin nga gurët dhe përthuren rreth njëri-tjetrit; një gur i tretë – një lapis toroidal i kuq – rri i varur mes tyre. Pushkin Press ka ribotuar disa nga librat e Colquhoun, përfshirë romanin e saj Goose of Hermogenes (1961), një tjetër term nga literatura alkimike për gurin filozofal. Titujt e kapitujve i referohen dymbëdhjetë portave të Ripley-it – “Calcination”, “Solution”, “Separation”, “Conjunction”, etj. – por historia e protagonistit të saj, i cili arratiset nga ishulli i xhaxhait, ku e kishin burgosur, rrëfehet në një mënyrë jo-lineare. Romani është një përzierje e surrealizmit, psikoanalizës dhe tregimit aventurier, ku alkimia shërben si gjuhë për të përshkruar çlirimin nga shtypja dhe si burim efektesh të fuqishme ëndërrimtare: “Hapa venat e krahut tim me prerjen e një cope silikoni. Gjak rrjedh nga e majta … duke rrethuar ishullin një shirit njollash në shkumë, që përzihen si zinxhir i ndryshkur për ta lidhur në lidhje … nga metali mërkurial.”