Ai nga mesnata e së enjtes deri tek mesnata e së premtes, ishte 22 marsi 2013. Duke përfshirë 22 marsin e parë, atë të vitit 1992, ai ishte njëzet e dy marsi i njëzet e dytë. Sot është thjesht e nesërmja. Dita e djeshme u shënua nga Sali Berisha dhe nga administrata e tij, të mbledhur në Sheshin “Nënë Tereza” të kryeqytetit të Shqipërisë. Me të njëjtën përbërje, në të njëjtin vend, në të njëjtën mënyrë mund të ishte shënuar kjo ditë edhe të shtunën e 9 marsit. Sepse 22 marsi 1992 iu dorëzua pikërisht një 9 marsi, atij të vitit 1997. Protagonistët e 22 marsit të parë ishin studentët e Lëvizjes së Dhjetorit të bekuar, me ëndrrën për përmbysjen e çrrënjosjen e komunizmit dhe për Shqipërinë në Evropë, ish të burgosurit dhe të përndjekurit politikë, me ëndrrën për lirinë dhe demokracinë perëndimore, ish pronarët, të gjithë të pakënaqurit e periudhës gjysmëshekullore të diktaturës së Enver Hoxhës, me ëndrrën për shtetin e së drejtës, për shoqërinë e shanseve të barabarta. Në cilësinë e...

Shqipëria, ashtu si disa shtete të tjera në Europë është rrethuar nga shqiptarë. Them ashtu si disa shtete në Europë dhe kam parasysh fjala vjen që Franca ka në kufi Gjenevën e Zvicrës ose një rajon të tërë që flet frëngjisht, por që nuk u shkon mendja të njëjtësohen si një komb. Francezët vrapojnë në Gjenevë që të gjejnë ndonjë punë, ndërsa gjenovezët, më saktë studentët ose emigrantët më së shumti, shkojnë në Francë që të bëjnë ndonjë Pazar, sepse atje çmimet janë më të lira, ndërsa në Zvicër jetesa është më e shtrenjtë. Kufijtë në vendet perëndimore sa vjen e po bëhen formalë dhe siç e dimë të gjithë apo siç përmendet shpesh në tekstet e historisë moderne, kufiri që shkaktoi dy luftëra botërore dhe miliona të vdekur, kufiri Francë-Gjermani, sot mbikëqyret nga disa pak policë. Nga kjo pikëpamje vendet perëndimore duket sikur nuk janë të rrethuar nga askush. Për hir të së vërtetës, pas rënies së Murit të Berlinit dhe pas Pranverës Arabe apo luftës në Irak, vendet e Perëndimit u...

  Një reformë  që nuk vë në qendër shëndetin e njerëzve, nuk është reformë shëndetësore. Këtë nuk besoj se e vë njeri në dyshim. Nuk ka dyshim, se kur një institucion shëndetësor shqetësohet për koston e shërbimit dhe jo për shëndetin e njerëzve, me siguri, në atë institucion njerëzit  do të vdesin edhe kur nuk duhet të vdisnin.  Mjekësia e kompanive të sigurimeve, që punësojnë mjekët dhe gjithë punonjësit e tjerë shëndetësorë, dhe në të njëjtën kohë, janë edhe enti kontraktues me të sëmurët e siguruar, është me shumë rreziqe. Reforma që po na paraqitet, nuk vë në qendër njeriun po paranë dhe plot elemente të tjerë fiskalë. Le ta ilustroj këtë që sapo thashë me dy shembuj: 1. Le të marrim për shembull kryerjen e mamografive për zbulimin e hershëm të kancereve të gjirit. Për disa dhjetëvjeçarë mjekët kanë punuar që t’i ndërgjegjësojnë gratë për vlerën e mamografisë. Në qoftë se në një ditë të bukur, kompanive të sigurimeve dhe administratave të shëndetësisë nëpër...

Çfarë kemi të sigurt ne shqiptarët në këtë fillim mijëvjeçari? Asgjë! Ah po, një gjë e kemi të sigurt. E sigurt është se sa do të përpiqemi e të mundohemi të mbijetojmë në vet-izolimin tonë, si formë proteste apo mënyrë për t'i shpëtuar gjëmave makabre që përditshmëria na sjell në rastin më të mirë në formën e lajmit, aq më shumë dhunohemi dhe nëpërkëmben të drejtat dhe liritë tona. Faktet e kronikës së zesë ( e zesë përtej etiketës që dallon në gjuhën e gazetarisë “zhanrin” e informacionit që ajo na sjell) mund t'i lexojmë me një vështrim sipërfaqësor si fatkeqësi që dashtë i madhi zot të mos na bien për hise, se jemi njerëz të ndershëm e si kemi bërë keq askujt. Me këtë qasje, e keqja i dorëzohet bestytnisë dhe shpjegohet vetëm me, pranomani eufemizmin, strukturat argumentative të një diskursi, në brendinë e të cilit gjithshka ka një justifikim por askush nuk ka përgjegjësi. Vetëm në brendinë e këtij diskursi, patetik dhe delirant, mund të përurosh qindra metra rrugë, si përshembull...

Fjalën “evazion” e gjejmë thuajse gjithmonë në togfjalëshin “evazion financiar”, por mund ta përdorim përdorim për të ilustruar prirjen e aktorëve publikë shqiptarë për t’i rrëshqitur apo për t’iu shmangur verbalisht  substancës së një fenomeni të sikletshëm që hedh dritë mbi diçka që duhet mbajtur larg syve të publikut. Njëlloj si ai pasaniku miliarder që kërkon t’i shmanget sistemit agresiv të taksimit duke i transferuar bizneset nëpër të ashtuquajtura parajsa fiskale, ashtu edhe aktorët politikë e mediatikë përpiqen të gjejnë strehë nëpër parajsa linguistike për ta fshehur krizën, gënjeshtrën apo dështimin. Lexojeni listën e mëposhtme të disa nga fjalëve dhe shprehjeve që dëgjoni çdo ditë disa herë në ditë dhe do zbaviteni tej mase nga eleganca dhe delikatesa e kamuflazhit verbal, me të cilën politikanë të të gjitha niveleve rreken ta fshehin zhguallin e tyre bajat pas ornamenteve linguistike të tipit: “prezencë uji”, “park industrial”, “emisioni Opinion”, “reformë”,  “...

Çfarë duhet të bëjë Barak Obama, i cili po viziton Izraelin këtë të mërkurë për herë të parë gjatë presidencës së tij, rreth konfliktit Izraelito-Palestinez? Së pari, ai duhet të braktisë rutinën e ndenjur të ofruar nga establishmenti i politikës së jashtme të Nju Jorkut e Uashingtonit, e cila mbahet fort pas rrënojave të të ashtuquajturit proçesi i paqes që, gjatë 34 viteve që nga marrëveshja e Kamp Davidit, në fakt ka ndihmuar ta bëjë paqen më pak të arritshme se kurrë. Kur iteracioni më i fundit i këtij proçesi filloi me shpresa të mëdha në konferencën e paqes së Madridit më 1991, e cila çoi në marrëveshjen e Oslos dy vjet më vonë, 200,000 izraelitë ndodheshin ilegalisht në territoret e pushtuara palestineze si kolonë: sot ata janë më shumë se dyfishuar. Deri në 1991 shumica e palestinezëve mund të lëviznin lirshëm, edhe pse nën pushtimin ushtarak të Izraelit. Sot, një gjeneratë e tërë palestinezësh nuk janë lejuar të vizitojnë Jeruzalemin, të hyjnë në Izrael, apo të kalojnë nga...

Shteti shqiptar nuk është i dobët, problemi qëndron se forcën e tij e ka përqëndruar në mbrojtje të interesave tërësisht private. Le ta tregojmë një histori me krim duke e jetuar mbrapsht në kohë . Nga fundi në fillim. Dita kur një ngjarje e rëndë mbaron është ajo kur një vendim gjykate jep vendimin për krimin. Nuk do më duhet retorikë shumë e komplikuar për të treguar se gjykatësit janë më të pasur pas atij momenti. Një gjyq ti e ke gjithmonë të humbur, dhe mund ta fitosh vetëm kur e fiton. Çfarë do të thotë kjo? Gjykata kur sheh se ti me kokëfortësi nuk ke paguar, duke menduar se ke lexuar ligjin, në kët moment me shumë delikatesë të jep një leksion jete të paharrueshëm. Duke shtyrë me një seancë dhënien e vendimit, të jep kohë të reflektosh se ligji, nuk është ai që lexon, por janë transaksionet në llogaritë e gjyqtarëve. Një pedofil nëse nuk ka mundësi të paguajë mund të marrë kredi në bankë. Kjo ndihmon dhe kapitalizmin model Pinoçe-t dhe hallkat e ndërmjetme. S’kemi mbaruar....

E tërë bota duket e impresionuar me mënyrën e sjelljes së Papës së ri, Frana, peshkopit të Romës dhe kreut të grupimit më të madh të krishterë në botë. Ai udhëton me autobus, vetë thërret në telefon, bisedon dhe shkëmben batuta me gazetarë, ndërsa miqve të tij nga Buenos-Airesi, klerit të atjeshëm, u thotë të mos shpenzojnë para për të ardhur në inaugurimin e tij në Romë, por ato para t’i japin për të varfrit. Këto katër ditë prejse doli tymi i bardhë nga oxhaku i kapelës së sikstinës, kur kardinalët, të udhëhequr nga shpirti i shenjtë, siç predikon Kisha katolike, zgjodhën pikërisht kardinalin Bergoglio për papë, ai duket t’i ketë shkaktuar më së shumti kokëçarje sigurimit të tij, ndërsa duhet t’ua ketë prishur rehatinë edhe disa pjesëtarëve të klerit, të cilët janë mësuar me një jetë jo edhe aq modeste materiale, e tash, nëse ndjekin rrugën e filluar nga papa i ri, duhet të përqendrohen më së shumti në ndihmë të të varfërve, siç edhe mëson shembulli i Shën Frana Asisit.  Ja...

Lexoja para pak kohësh një shkrim të F. Lubonjës që kërkonte vëmendjen publike dhe lëvizjen e institucioneve përkundër rrënimit të vazhdueshëm të kampit të Spaçit dhe rrethinave që bartin një histori të dhimbshme dhe unike të shqiptarëve nën diktaturën e Hoxhës. Lubonja e ndërton argumentin e vet mbështetur edhe në fotot e kampit, dhe i mëshon tragjedisë shoqërore shkaktuar prej njerëzve që shkelin mbi historinë e vet, madje mbi atë më ekstremen, pa vënë re se, duke shkelur mbi të, u mohojnë brezave të ardhshëm mundësinë që ta njohin këtë histori të dhimbshme dhe të rëndësishme për zhvillimin e komunitetit. Sipas tij, vlera historike tejkalon edhe planin shqiptar, përderisa objekti ka edhe një përmbajtje unikale në raport me sivëllezërit e vet në ish-vendet e tjera komuniste. Do thoja se në një shoqëri me tendenca patriarkale e totalitare si e jona, demokracia është më shumë fjalë në modë apo çelës manipulimi, sesa eksperiencë lirie individuale dhe deliberimi në grup. Ndaj, aq më...

Qarkullon legjenda se gjatë ceremonisë së prezantimit si Papë, Jorge Bergoglio refuzoi veshjen e kuqe me fije ari dhe gëzof hermelini, duke i thënë kardinalit përgjegjës: “Imzot, visheni ju po të dëshironi. Karnevalja ka përfunduar”. Humori i mprehtë i Papa Francescos, tregon butësisht një fillim të ri për Kishën Katolike. Pas befasisë shokuese që prodhoi dorëheqja e gjermanit Jozef Ratzinger, 117 kardinalët e mbledhur në Kapelën Sistine, nën pikturat e përjetshme të Michelangelos, vendosën të zgjidhnin një udhëheqës ndryshe në formë dhe substancë. Jorge Mario Bergoglio shënon një pikë progresi domethënës për historinë e lashtë të Kishës Katolike. Për herë të parë në pothuajse dy mijë vite histori, Papa katolik e ka prejardhjen nga jashtë kontinentit europian. Jorge Bergoglio, argjentinas me prindër italianë, ishte drejtuesi i kishës së një kryeqyteti të madh dhe plot kontradikta si ai i Buenos Airesit. “Vëllezërit kardinalë kishin për detyrë të zgjidhnin Peshkopin e Romës, dhe vajtën...

  Nuk mbeti italian pa u kapur nga ethet e zgjedhjeve të sapombyllura, të cilat, me rezultatin që prodhuan, po i japin dhembje koke të gjithë Europës. Një përfshirje elektorale aktorësh të jetës publike nuk është një gjë e padëgjuar në fqinjin tonë të përtej detit (kjo gjë, ku më shumë e ku më pak, verifikohet edhe në vende të tjera, sidozot në SHBA), por këtë herë përfshirja ishte gati totale. Dhe mes njerëzve të kinemasë, të teatrit, të letërsisë, të gazetarisë, të botës universitare etj., etj., ra në sy dhe Gianluigi Buffon, futbollisti i Juventusit, portieri i njohur në të gjithë botën, ndoshta dhe më i miri në botë. Ai u rreshtua politikisht, dhe mori pjesë në mënyrën e vet (me ndonjë qëndrim të shprehur aty-këtu, kuptohet) në fushatën elektorale. “Unë do të votoj për listën ‘Monti’”, tha ai, dhe pas kësaj, i ndjellë edhe nga interesi mediatik apo trysnia e gazetarëve, nuk ngurroi të thosh diçka më tepër, të shpjegonte pra zgjedhjen e tij, të shpjegonte pse ish tërhequr nga...

Gjithshka filloi me stigmatizimin që iu bënë komenteve në disa faqe të njohura në internet. Komentet kanë cilësi të dobët, janë vulgare, agresive, muhabetprishëse, e akuza të tilla spekulative. Rrjetet sociale filluan me tam-tam-in virtual dhe bënë të mundur takimin e parë të komentuesve, në një faqe të vjetër tiranase, me ngjyrë të gjelbër e të thjeshtë. Ishin vetëm 8, aq sa bit ka byte, por komentues me përvojë e me prejardhje nga familje me tradita.   Mbledhja e parë e petritëve komentues vendosi tubimin e parë virtual, që u zhvillua në faqen e mirënjohur “Komenti i komenteve”. Morën pjesë me qindra mijëra vetë, ndërkohë që vizitat kapën shifra edhe më marramendëse. Parullat që u hodhën ishin nga më të ndryshmet: “Kush të do, të komenton”, “Komentin e sotëm mos e lër për nesër”, “Komenti i rëndë në vend të vet”, “Komenti mbi të gjitha”, “Pa koment nuk ka diskutim”, “Komenti detyrë mbi detyrat”, “Komentues të të gjithë botës komentoni”, “Komento komento se diçka mbetet”, “Më...

Në një editorial te gazeta TemA (http://www.gazetatema.net/web/2013/03/13/beteja-e-kote-me-berishen-prosl... ), Andi Bushati i sugjeron opozitës që të mos merret me lidhjet sllave të Sali Berishës, apo me të kaluarën e tij ish-komuniste, për fotot që i kanë dalë me fëmijët e Hoxhës dhe për ato që ende nuk i janë publikuar. Shtysën për të shkruajtur këtë editorial, Bushati e ka patur nga një dosier i gazetës DITA, lidhur me dyshimet që ekzistojnë për marrëdhënien e Berishës me serbët (http://gazetadita.al/korigjojeni-emrin-e-nenes-ne-gjendjen-civile-znj-be... ). Pasi argumenton se me çfarë nuk duhet të merret opozita, Bushati sugjeron se me çfarë duhet të merret ajo, tani në prag të zgjedhjeve. Sipas tij, për forcat opozitare, më i rëndësishëm duhet të jetë debati i vërtetë i shoqërisë shqiptare – ai i bilancit të Berishës, të sistemit që ka ngritur dhe të modelit që ka ofruar. Vetëm kështu, sipas Bushatit, mund të shpjegohet më mirë, e pse jo, të tejkalohet Berisha. Por a nuk ishte...

Nuk dihet se si ka rënë në dorë të gazetarëve letra që diplomati i karrierës Gilbert Galanxhi, ambasador i yni në SHBA, ia ka dërguar eprorit të tij në Ministrinë e Jashtme, për dijeni dhe kryeministrit të vendit, por ky është një fakt që nuk mund të zhbëhet, tanimë. Dhe shyqyr që kjo letër është bërë publike. Ndryshe, skandali (bëhet fjalë për një skandal në kuptimin e plotë të fjalës) do të mbetej akoma i fshehur. Ngjarja ka ditë që njihet: “Galanxhi shkruan në letrën e tij (kushedi se ç’punë i është hapur, pasi i është publikuar kjo letër) se buxheti i vitit 2013 për ambasadën shqiptare në SHBA është i pamjaftueshëm, dhe se Ministria e Jashtme ka larë duart si Ponc Pilati me këtë buxhet, dhe se në njëfarë mënyre u ka thënë diplomatëve shqiptarë në Washington: këto fonde kemi; vrafshi veten atje ku jeni! Ambasadori ynë bën me dije se fondi i akorduar nuk del për të paguar shoferin e pastruesen, dhe as për të paguar qiratë (kjo punë e qirave mbetet disi e paqartë, pasi Paskal Milo...