credins
Data sot është 19-06-2013, ora 18:45

Author Bios

Eduard Zaloshnja

Eduard Zaloshnja e filloi jetën publike duke u bërë pjesë e Lëvizjes Studentore të Dhjetorit 1990. Në atë kohë, ai ishte një pedagog i ri në Fakultetin e Ekonomisë Agrare. Në muajt e parë pas themelimit të PD-së, Zaloshnja u mor me hartimin e programit ekonomik për bujqësinë, si dhe me sqarimin e tij publik në gazeta, televizion, radio, dhe nëpër qytete e fshatra të Shqipërisë. Në zgjedhjet e marsit ‘91, ishte kandidat për deputet i PD-së në një zonë rurale. Pas Kuvendit të parë të PD-së (Shtator ’91), ai u shkëput nga PD-ja dhe iu dedikua karrierës shkencore. Në janar 1992 shkoi në SHBA, ku mbrojti doktoraturën për ekonomi të aplikuar. Aktualisht është kërkues shkencor në “Pacific Institute for Research and Evaluation”, me qendër në Uashington, ku merret kryesisht me analizën ekonomike të aksidenteve në punë e trafik. Gjithashtu, ai komenton rregullisht në mediat shqiptare.

Articles by this author:

  • Shënim: Vazhdojnë diversionet ndaj koalicionit opozitar

    Vazhdojnë diversionet ndaj koalicionit opozitar - disa të shtyra nga naiviteti e disa të shtyra nga dashakeqësia. E nisi Doktor Flori i West Side Family, i cili nxorri një videoklip ku deklaronte me bejte hip-hopi se ishte zhgënjyer nga koalicioni PS-LSI (dhe më pas deklaroi se e vlersonte Ilir Metën si politikan…). Më pas, Fatos Lubonja, i entuziazmuar nga një videoklip i ngjashem, bëri thirrje publike  që shqiptarët të marrin pjesë në zgjedhje, por t’i vënë një kryq të madh fletës së votimit (pra, të abstenojnë). Pardje, Dritan Prifti u bëri thirrje të majtëve të Fierit të votojnë për të sepse LSI-ja po punon nën rrogoz për Berishën. Në të njëjtën ditë, Arben Malaj bëri një thirje të ngjashme vlonjatëve të majtë, ndërsa sot Kastriot Islami u bëri me dije të majtëve, me një shkrim në gazetën Panorama, se LSI-ja, po mori 7-8 deputetë do të kalojë nga Berisha.

    Se sa efektive do të jenë këto thirrje naïve apo dashakeqe mbetet të shihet, por në lidhje me LSI-në, mund të thuhet se historia e saj si parti na tregon se i ka qendruar deri në fund marrveshjeve politike që ka bërë. Dhe në qoftë se edhe kësaj rradhe i qëndron marrëveshjes, gjasat janë që Berisha do të dalë në pension politik, pavarsisht se kjo mund mos t’u pëlqejë naivëve apo dashakeqësve të opozitës…

    E.Zaloshnja

    By: Eduard Zaloshnja
    31 Komente
  • Moore-i i ra murit me kokë dhe futi bishtin ndër shalë….

    Siç informuam në një lajm të mëparshëm (http://www.respublica.al/artikuj/2013/05/29/i-love-america-p...), një grup gazetarësh patën një takim në ambasadën amerikane në Tiranë, ku ka qenë i pranishëm diplomati i mesëm amerikan Moore (shqiptohet Mur) dhe përfaqësues të ambasadës, përfshirë ambasadorin Arvizu dhe zv.ambasadorin. Në përfundim të takimit zyrtari amerikan ka thënë një batutë lidhur me kopertinën e sotme të gazetës DITA (një lojë fjalësh me emrin e tij në titullin “Doktori i bie Moore-it me kokë”) duke thënë: “Më duket që jam unë ai që po i bie murit me kokë”.
    Dhe nga deklaratat që ka bërë sot Moore, duket se e ka futur bishtin ndër shalë, pasi “i ka rënë murit të Doktorit me kokë”.
    Të shohim se ç’qëndrim do të mbajnë në vijim shefat e diplomatit të mesëm Moore, në qoftë se Doktori do të vazhdojë të mbetet një “mur” ndaj sugjerimeve amerikane. Le të shpresojmë se “muri” i Doktorit nuk do të jetë i njëjtë me atë që ai i ngriti Departamentit të Shtetit në 1996 dhe 1997…
    E.Zaloshnja

    By: Eduard Zaloshnja
    18 Komente
  • Shënim:Fantazia kreshnikiane e “1 milon kuqezinjve” shtrihet edhe te sondazhet…

    Tek po pija dje një kafe te City Park, rreth orës 18:30, një mik më njoftoi se Vizion Plusi do të publikonte rezultatet e sondazhit të dytë të Institutit Piepoli në mbrëmje. I telefonova koleges Valbona Kurti të Vizion Plusit, për ta pyetur nëse kjo ishte vërtetë, dhe ajo më tha se rezultatet e sondazhit të dytë të Piepolit do të publikoheshin në 19:30.

    Nxitova për në shtëpi që ta ndiqja drejtpërdrejt dhe i qetë publikimin e rezultateve të sondazhit dhe, gjatë ndjekjes, i dërgova edhe ndonjë sms Valbonës për ta ndihmuar për interpretimin e rezultateve që po publikonte Instituti Piepoli.

    Tek po drekoja sot, më vjen një sms nga një mik, i cili më njoftoi se Kreshnik Spahiu më ka akuzuar mua si autor të manipulimit të sondazhit të Piepolit! Kur kontrollova faqen online të gazetës SHQIP, s’i besova syve tek lexova këtë fjali: “Sipas kuqezinjve, autorët e manipulimit të këtij sondazhi janë Andia Dragoi e Eduard Zaloshnja.”

    Një vajzë me emrin Andia (mbiemrin nuk ia di) e kam takuar kalimthi para ca javëve, kur takova të fejuarin e saj, një i njohur i im. Emrin e Institutit Pieoli e kam dëgjuar për herë të fundit kur prenzatoi para dy javësh sondazhin e parë të tij në Vizion Plus.

    Se nga e fantazoi Kreshniku “manipulimin” e sondazhit të mbrëmshëm të Piepolit që unë paskam bërë në bashkëpunim me këtë Andian, vetëm Zoti e di, por një mik me të cilin po drekoja më tha: “Mos ia vër veshin Kreshnikut, ai fantazoi se do t’i vinin 1 milion kuqezinj në shesh në 7 prill dhe 1 maj dhe i erdhën vetëm 1500…”
    E.Zaloshnja

    Në foto: 1500 kuqezinjtë e mbledhur nga gjithë Shqipëria në 1 maj, në protestën e Aleancës Kuqezi para Kryeministrisë

    By: Eduard Zaloshnja
    8 Komente
  • Shënim: Pse u zhgënjeva nga Kreshnik Spahiu

    Është e vërtetë se Aleanca Kuqezi ka patur kuota të larta në sondazhe, si publike edhe private. Është e vërtetë se fushata e saj nacionaliste, paçka se folklorike, ndikoi në të gjithë politikën shqiptare, për t'i trajtuar më shpesh çështjet kombëtare. Është e vërtetë se teza e saj e kufizimit të mandateve ekzekutive e legjislative solli një risi në debatin politik shqiptar.

    Për këto arsye, kam qënë një nga përkrahësit e Aleancës Kuqezi në media. Por Kreshnik Spahiu i përdori të gjitha këto, si gjithë demagogët e tjerë të kësaj bote, për të bërë presion që të fuste shoqet dhe shoket e tij në listën e deputeteve te PS, e jo Myslym Pashajn apo Lisien Bashkurtin. Dhe këto mandate i donte në tavolinë, perveç mandateve ekstra që mund të përfitonte duke u futur ne koalicionin opozitar. Dhe kjo s'është hamendja ime - këtë gjë e di dhe pikë.

    E.Zaloshnja

    By: Eduard Zaloshnja
    11 Komente

Blogs by this author:

  • Rrotacioni dhe rritja ekonomike afatgjatë

    Në një shkrim të vjetshëm në respublica.al (http://respublica.al/opinion/2012/6/28/berisha-apo-rama-kryeminister-cil... ), argumentoja se shteti shqiptar, pavarësisht se kush e fiton pushtetin në 23 qershor, do ta ketë të vështirë të bëjë ndërhyrje kundërciklike në ekonomi brenda një horizonti kohor afatmesëm (2-3 vjeçar), sepse do t’i duhet të përballet nga njëra anë me FMN-në, BB-në, OBT-në, BE-në etj., në lidhje me ndërhyrjet fiskale, dhe nga ana tjetër, me shumicën e konsumatorëve shqiptarë dhe kreditorët e huaj, në lidhje me ndërhyrjet monetare. Një alarm rreth rreziqeve afatmesme për ekonominë shqiptare e dha së fundi edhe Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, i cili paralajmëroi se “rreziqet kryesore që kërcënojnë stabilitetin ekonomik të vendit lidhen me rritjen ekonomike, pasi një sërë sinjalesh që vijnë nga sektori real dhe ai financiar tregojnë që tkurrja e bilanceve të konsumatorit dhe njëkohësisht ngadalësimi i investimeve të përdorura deri tani nga agjentët ekonomikë privatë si masa mbrojtëse ndaj krizës mund të kthehen në një dëm të prospektit afatmesëm të rritjes ekonomike

    Po në një horizont kohor afatgjatë (10-20 vjeçar), çfarë perspektive ka ekonomia shqiptare? Për të hamendësuar se ku mund të shkojmë, le t’i hedhim një vështrim të shkurtër rrugës që kemi bërë për të mbërritur këtu ku jemi.

    Pas trazirave të viteve 1996-98, situata politike e Shqipërisë pati një normalizim relativ – opozita e atëhershme vazhdonte ta quante Kuvendin e Shqipërisë “parlamenti i kallashëve”, por të paktën nuk vazhdonte të sulmonte institucionet me kallashë. Ai normalizim relativ u pasua me zgjedhjen konsensuale të presidentit në vitin 2002 dhe me ndërrimin e parë normal të pushtetit në historinë e shtetit shqiptar në 2005-ën. Dhe jo rastësisht, periudha 1999-2009 ishte dhe dekada e një bumi të paparë ekonomik për Shqipërinë – rritja mesatare e Produktit të Brendshëm Bruto (PBB) gjatë asaj dekade ishte mbi 6% në vit.

    Ndërtimi dhe sektorët e lidhur me të u bënë lokomotiva e atij bumi ekonomik. Rritja mesatare e PBB-së vetëm në sektorin e ndërtimit ishte tre herë më e lartë se ajo e gjithë ekonomisë – plot 18% në vit! Kjo rritje spektakolare e ndërtimit u financua kryesisht nga valuta e ardhur në Shqipëri prej emigrantëve dhe prej trafiqeve ilegale, valutë e cila u përdor për blerje apartamentesh ose ndërtime shtëpish dhe objektesh private. Ndërkohë, një rol jo të vogël në rritjen e ndërtimit luajti edhe financimi i shtetit për përmirësimin e infrastukturës (rrugë, ujësjellsa, godina publike, etj.), i bazuar kryesisht në huamarrje të jashtme.

    Por 4 vjetët e fundit, prurjet e valutës nga emigrantët dhe trafiqet ilegale janë pakësuar ndjeshëm, gjë që reflektohet në deficitin e bilancit të pagesave të raportuar nga Banka e Shqipërisë, si dhe në zhvlerësimin e lekut në këto tre vjet (kursi i këmbimit Euro-Lek ka shkuar nga 1 me 123 në mesin e 2009-ës, në 1 me 141 aktualisht). Ndërkohë, edhe huamarrja e qeverisë nga burime të jashtme është vështirësuar së tepërmi pas 2009-ës, ngaqë borxhi publik ka shkuar në nivelin e rrezikshëm 64% të PBB-së. Dhe nga ana tjetër, kërkesa për ndërtime të reja ka rënë në krahasim me periudhën 1999-2009, gjë që e tregon edhe përqindja e lartë e banesave të pabanuara, që raportoi Censusi 2011 – plot 33%!

    Duke shikuar përpara, për dekadat në vijim, lokomotivë e ekonomisë mund të bëhen sektorë si turizmi, agrobiznesi, industria minerare-përpunuese dhe sektori energjitik. Dhe kjo lokomotivë mund të tërheqë vagonët e tjerë të ekonomisë si tregëtinë, shërbimet, ndërtimin, sektorin financiar etj.

    Që sektorët e mësipërm të bëhen lokomotivë e ekonomisë, kërkohet një infuzion serioz investimesh në to. Por investitorët seriozë i hedhin paratë e tyre atje ku perceptojnë se ka garanci institucionale dhe politike për investimet. Dhe fatkeqsisht, të dhënat e Bankës Botërore tregojnë se Shqipëria mbetet ende vendi me nivelin më të ulët në Ballkan për investimet e huaja direkte për frymë në çdo vit të dekadës së fundit.

    Që perceptimi i mësipërm i investitorëve të krijohet, duhet që në Shqipëri të arrihet një konsensus i gjerë për zgjidhjen përfundimtare të çështjes së pronave, në përputhje me eksperiencën e vendeve të ngjashme ish-komuniste. Investitorët seriozë nuk para investojnë në një vend ku konfliktet e pronësisë shkaktojnë hedhje në erë apo djegje të objekteve, si në Fushë-Krujë apo Kakome, për shembull.

    Që perceptimi i mësipërm i investitorëve të krijohet, duhet që të arrihet një konsensus i gjerë për domosdoshmërinë e funksionimit të shtetit ligjor. Investitorët seriozë nuk para investojnë në një vend ku gjykatat janë të korruptuara, ku tenderat janë të korruptuar, ku administrata është arbitrare, ku krimi nuk ndëshkohet.

    Së fundi, që perceptimi i mësipërm i investitorëve të krijohet, duhet që të arrihet stabiliteti politik, kaq i munguar në 100 vjetët e shtetit shqiptar. Gjatë një shekulli, rrotacioni i pushtetit në Shqipëri ka qenë gjithnjë traumatik, madje disa herë, edhe i përgjakur. I vetmi rrotacion normal i pushtetit është kryer në vitin 2005. Dhe një tjetër i tillë, i njëpasnjëshëm, do t’u jepte investitorëve seriozë sinjalin se stabiliteti politik, më së fundi, është arritur edhe në Shqipëri. Historia ka treguar se stabiliteti politik ka qenë gjithnjë një magnet i fuqishëm për investime serioze afatgjata kudo në botë.

    Po a do të mjaftonte plotësimi i këtyre tre kushteve që investitorë seriozë të investojnë në mënyrë masive në Shqipëri? Fatkeqsisht, ato janë kushte të domosdoshme, por jo të mjaftueshme…

    By: Eduard Zaloshnja
  • Përqindjet në rang kombëtar dhe mandatet në qarqe

    Sistemi zgjedhor shqiptar, i cili është një sistem proporcional rajonal (pra jo kombëtar), lejon mundësinë që një koalicion të ketë epërsi në përqindje kombëtare ndaj koalicionit rival, por jo epërsi në mandate parlamentare. Ilustrimin e kësaj mundësie e ka bërë matematicieni Arsen Zlaticanin me një skenar hipotetik, në një shkrim në respublica.al (http://respublica.al/opinion/2013/06/16/sondazhet-percarja-e-te-djathtes-dhe-shperndarja-e-mandateve). Por realiteti elektoral shqiptar tregon se një rritje fare e vogël e epërsisë që koalicioni i majtë pati në vitin 2009, qoftë edhe vetëm në 4 qarqe, i siguron atij të paktën 73 mandate.

     

    Kështu, në qarkun e Tiranës, partitë që janë sot në koalicionin e majtë (PS, LSI, PSD, etj.) arritën nivelin 51.4% në vitin 2009, duke patur një epërsi prej 2.8% ndaj partive që janë sot në koalicionin e djathtë (PD, PR, LZHK, PDK etj.). Por ndarja e mandateve ishte barazim 16-16.

     

    Sot mjafton që koalicioni i majtë ta rrisë epërsinë nga 2.8% në 3% (pra, vetëm 0.2%) dhe ndarja e mandateve shkon në 17-15 për të majtën. Dhe sondazhet e derisotme (Instituto Piepoli, IPR Marketing) tregojnë se rritja e epërsisë është ndjeshëm më e madhe se kaq. Kjo, kryesisht për shkak të rrjedhjes së votave të djathta drejt FRD-së, e cila, sipas sondazheve, i merr koalicionit të djathtë edhe 1 mandat në qarkun Tiranë, duke e zbritur atë në 14 mandate.

     

    Në qarkun Elbasan, partitë që janë sot në koalicionin e majtë (PS, LSI, PSD, etj.) arritën nivelin 53% në vitin 2009, duke patur një epërsi prej 6% ndaj partive që janë sot në koalicionin e djathtë (PD, PR, LZHK, PDK etj.). Por ndarja e mandateve ishte barazim 7-7.

     

    Sot mjafton që koalicioni i majtë ta rrisë epërsinë nga 6% në 6.4% (pra, vetëm 0.4%) dhe ndarja e mandateve shkon në 8-6 për të majtën. Dhe sondazhi i djeshëm i IPR Marketing tregoi se kjo epërsi është aktualisht më e madhe se kaq – konkretisht 7%. Kjo, kryesisht për shkak të rrjedhjes së votave të djathta drejt FRD-së, e cila merr 2.5% në qarkun Elbasan.

     

    Qarku ku koalicioni mazhoritar ishte më pranë marrjes së një mandati shtesë në 2009-ën ishte Fieri, i cili përfundoi me rezultatin 10-6 në favor të opozitës. Në këtë qark, partitë që janë sot në koalicionin e majtë (PS, LSI, PSD, etj.) arritën nivelin 58.5% në vitin 2009, duke patur një epërsi prej 17% ndaj partive që janë sot në koalicionin e djathtë (PD, PR, LZHK, PDK etj.). Një rritje prej vetëm 0.3 pikë përqindje e kësaj epërsie e çimenton rezultatin e mandateve 10-6 në Fier, pavarësisht rrymave të ndryshme politike që punojnë në kahe të kundërta, në funksion të ndryshimit ose mosndryshimit të shpërndarjes së mandateve. Dhe sondazhi i IPR Marketing tregoi se epërsia e koalicionit të majtë është aktualisht 17.4%. Pra, kemi një ndarje 10-6 të mandateve.

     

    Por le të shqyrtojmë rrymat që mund ta ndryshojnë këtë rezultat. Së pari, kandidati që në 2009-ën mori më shumë vota (rreth 4700) ndër partitë e vogla të koalicionit mazhoritar, biznesmeni çam Nimet Musaj, sot është kandidati i partisë opozitare Aleanca Popullore e Lëvizjes Çame. Në qoftë se ai do të jetë në gjendje të transferojë qoftë edhe gjysmën e votave që mori 4 vjet më parë, mbrojtja e 10 mandateve të koalicionit opozitar përforcohet ndjeshëm.

     

    Një faktor tjetër që mund të ndikojë në mosndryshimin e rezultatit 10-6 është FRD-ja. Edhe pse kandidati i saj në qarkun e Fierit, biznesmeni Shezai Çobo, nuk është i njohur në skenën politike, nga aktivitetet e zhvilluara nga FRD-ja në këtë qark të krijohet përshtypja se, edhe në qoftë se ajo nuk fiton dot një mandat, do të marrë një sasi të konsiderueshme votash djathta. Duke e pakësuar kështu mundësinë që koalicioni mazhoritar t’i afrohet mandatit të 7-të.

     

    Nga ana tjetër, një ndër faktorët që mund të ndikojnë në rrjedhjen e votave të koalicionit opozitar është Dritan Prifti. Pas një tentative të dështuar për të qenë i pari në listën e Alencës Kuqezi në Fier, Prifti po mundohet të shfrytëzojë lidhjet e forta me fermerët e tri komunave myzeqare, të cilët i ka ndihmuar me një skemë mikrokredie lopësh, viçash e gjelash deti. Pra, ai mund të transferojë disa vota tradicionalisht të majta jashtë koalicionit opozitar.

     

    Se sa do të jetë magnituda e efektit të secilit nga këta faktorë në këtë javë finale të fushatës, për ndryshimin ose mosndryshimin e rezultati 10-6 në Fier, është e pamundur të matet. Por disa gjëra janë të qarta që sot: PDIU-ja do të bëjë çdo përpjekje që biznesmeni Nimet Musaj të tërheqë sa më pak vota çame; PD-ja do të bëjë çdo përpjekje që FRD-ja të tërheqë sa më pak vota të djathta; dhe LSI-ja do të bëjë çdo përpjekje që Dritan Prifti të tërheqë sa më pak vota fermerësh të majtë myzeqarë. Dhe në fund të kësaj historie, koalicionit të majtë i duhet të ruajë epërsinë 17.3%, për të mbajtur të paprekura 10 mandatet e Fierit.

     

    Qarku ku koalicioni opozitar ishte më pranë marrjes së një mandati ekstra në 2009-ën ishte Berati, i cili përfundoi me rezultatin 5-3 në favor të opozitës. Për ta ndryshuar këtë rezultat në 6-2, partive që janë sot në koalicionin opozitar u mjafton ta rrisin epërsinë e tyre në vota me vetëm 0.3% (nga 33% në 33.3%), gjë që mund të vijë edhe thjesht prej luftës PD-FRD për ndarjen e votave të djathta.

     

    Një kërcënim i vogël për rrjedhje votash të majta, koalicionit opozitar mund t’i vijë nga AK-ja, e cila duket se do ta vazhdojë retorikën e saj anti-Berishë dhe anti-Rama. Por Berati është qarku ku AK-ja ka patur aktivitetin më të dobët që nga krijimi i saj. Dhe ç’është më e rëndësishmja, Berati është qarku ku LSI-ja ka përkrahjen më të madhe. Për Ilir Metën, shtimi i epërsisë prej vetëm 0.3 pikëve për koalicionin opozitar në qarkun e Beratit është edhe një sfidë personale.

     

    Për ta përmbledhur analizën, mjaftojnë vetëm disa lëvizje milimetrike të përqindjeve në 4 qarqe, që koalicioni i majtë të arrijë numrin e 73 mandateve, edhe sikur në të gjitha qarqet e tjera, të mos ndryshojnë fare rezultatet...

     

     

     

    By: Eduard Zaloshnja
    13 Komente
  • FRD-ja mund ta çojë Berishën në pension – siç çoi LSI-ja Fatos Nanon...

    Pasi Ilir Meta u largua nga PS-ja dhe krijoi LSI-në, Fatos Nano, në atë kohë kryeministër i Shqipërisë, deklaroi me arrogancë se partia e Metës do të ishte “vetëm një pikë uji në oqeanin e madh socialist”. Por një vit më vonë, në zgjedhjet parlamentare, “pika e ujit” LSI rezultoi të ishte një liqen – fitoi të paktën 8.4% të votës popullore – duke u bërë kështu faktori kryesor i dërgimit të Fatos Nanos në pension politik. I ngjashëm ishte edhe reagimi i Berishës dhe njerzve pranë tij kur u krijua FRD-ja. Ata e injoruan atë si një parti që nuk do të merrte vota nga elektorati i djathtë. Por sondazhet e publikuara deri më sot, i Institutit Piepoli dhe i IPR Marketing-ut (përkatësisht në Vizion Plus dhe Ora News), tregojnë se rënia e kuotave të koalicionit të djathtë në krahasim me 2009-ën shpiegohet kryesisht me rrjedhjen e votave drejt FRD-së. Dhe kjo është e vërtetë si në rang kombëtar edhe në dy qarqet më të mëdha të vendit, Tiranë e Fier. Kështu, partitë që sot janë në koalicionin e majtë (PS, LSI, PSD, etj.) arritën nivelin 51.4% në vitin 2009, si në rang vendi edhe në qarkun e Tiranës. Dhe sondazhet e sipërcituara tregojnë se janë praktikisht në të njëjtin nivel edhe sot. Në mënyrë të ngjashme, edhe në qarkun e Fierit, sondazhi i IPR Marketing tregoi të njëjtën situatë. Nga ana tjetër, partitë që sot janë në koalicionin e djathtë (PD, PR, LZHK, PDK etj.) arritën nivelin 48.6% në vitin 2009, si në rang vendi edhe në qarkun e Tiranës. Ndërsa sot, sipas sondazheve, janë në nivelin 42-43%. Rënia e ndjeshme e kuotave të koalicionit të djathtë shpiegohet kryesisht me rrjedhjen e elektoratit të djathtë drejt FRD-së, e cila ka një përkrahje prej rreth 4% në rang vendi dhe në qarqet Tiranë e Fier. Nuk mund të parashikohet dot që sot se sa mandate do të marrë FRD-ja në këta dy qarqe, por një gjë është pothuaj e sigurtë – në qoftë se ajo ruan kuotat e sondazheve të sipërcituara, koalicioni i Berishës zbret në nivelin e 69 mandateve. Sepse në këta qarqe, një rënie fare e vogël prej 0.2% (në krahasim me 2009-ën), ia humb shpresën koalicionit të Berishës për të marrë mandatin e fundit të qarkut. Dhe në qoftë se një situatë e ngjashme vërtetohet edhe në Elbasan, Durrës, Shkodër, Dibër, Berat dhe Vlorë, koalicioni i Berishës përfundon me 63 mandate. Duke e ndjerë këtë rrezik, kampi i Berishës, edhe pse nuk e jep veten publikisht, po bën një fushatë të egër ndaj kandidatëve dhe përkrahësve të FRD-së. Kështu, një kandidat i FRD-së në Roskovec u kërcënua dhe u rrah barbarisht nga vëllai i kryebashkiakut demokrat lokal. Ndërsa bashkia e Shkodrës po sulmon biznesmenët që përkrahin Fatlum Nurjen, kandidatin e FRD-së në atë qytet. Etj., etj. etj. Se sa do të frikësohen përkrahësit e FRD-së deri ditën e votimit mbetet të shihet, por në qoftë se ata do t’i mbetet besnikë kauzës së partisë së tyre, Berishës do t’i duhet të bëjë gati dosjet për dorzim pas datës 23 qershor. Kuptohet, në qoftë se ai ka ndërmend të pranojë hubjen paqësisht, ashtu siç bëri paraardhësi i tij në kryeministri…

    By: Eduard Zaloshnja
    3 Komente
  • Shumë zhurmë e Lubonjës për pak gjë

    Në një shënim të djeshëm në respublica.al rreth diversioneve që po bëhen ndaj koalicionit opozitar (http://respublica.al/artikuj/2013/06/03/shenim-vazhdojne-diversionet-ndaj-koalicionit-opozitar ) kisha ngatërruar një videoklip të Doktor Florit me një të ngjashëm të një grupi tjetër hip-hop, i cili e kishte entuziazmuar Fatos Lubonjën. Një lexues e vuri në dukje ngatërresën time të videoklipeve dhe menjëherë e korigjova gabimin. Kjo gjë u bë shkak që Lubonja të botonte sot tek gazeta Panorama një shkrim të gjatë me një lumë të gjatë akuzash ndaj meje. Nuk më duket e udhës t’i përgjigjem akuzave të Lubonjës një nga një (mund t’i lexoni në nyjen http://www.panorama.com.al/2013/06/05/mjaft-me-me-ju-gazetare-llogoresh/ ). Sidoqoftë mendoj se vlen të bëj sqarimin e mëposhtëm për Lubonjën.

    Unë nuk e siguroj ushqimin e familjes time me publicistikë apo analiza televizive (siç ndoshta e siguron Lubonja), por me punë studimore që nuk ka fare të bëjë me publicistikën, politikën apo ekonominë shqiptare. Madje nuk kam as edhe më të voglën lidhje ekonomike me çfarë ndodh në Shqipëri, sepse punoj për një institut studimor në SHBA. Arsyeja përse unë jam aktiv në mediat e shkruara dhe vizive shqiptare është e thjeshtë – jam një përkrahës i vendosur i rrotacionit të pushtetit, pavarësisht se kush është në pushtet. Kështu kam qenë në këto 23 vjet e kështu do të jem edhe pas 4, 8, 12, 16, 20, ...... vjetëve . Pikë.

    Arësyet përse jam përkrahës i rrotacionit dhe se çfarë më motivon për këtë përkrahje i kam bërë të qarta në shumë shkrime dhe komente të mija televizive. Falë Googl-it, kushdo mund t’i lexojë apo ridigjojë ato.

    Në situatën aktuale mendoj se çdo votues i majtë që e dëshiron rrotacionin, bën mirë të marrë pjesë në zgjedhje dhe të votojë për një nga partitë e koalicionit të majtë, por jo për parti apo kandidatë të pavarur jashtë këtij koalicioni. Nga ana tjetër, çdo votues i djathtë që e do largimin e Berishës nga pushteti, bën mirë të votojë për FRD-në. Ndërsa ata të djathtë që e duan Berishën edhe 4 vjet në pushtet, le të votojnë për një nga partitë e koalicionit të djathtë.

    Ky është opinioni im, të cilin kam gjithë të drejtën e zotit ta kem. Ndërsa Lubonja ka opinionin se gjëja më e mirë që duhet të bëjnë votuesit është që të marrin pjesë në zgjedhje, por t’i vënë një kryq të madh fletës së votimit.

    Ata që na lexojnë apo dëgjojnë, le të gjykojnë vetë mbi secilin opinion.

    By: Eduard Zaloshnja
    22 Komente
  • 101-vjetori më i rëndësishëm se 100-vjetori…

    Nisa të shkruaj disa rreshta rreth debatit rrotacion apo abstenim, të nxitur së fundmi nga Fatos Lubonja, por fjalët që po shkruaja ishin pothuaj identike me ato të një shkrimi të para një viti. Për të mos përsëritur vetveten, po e riprodhoj atë, pa i hequr asnjë presje.

    Deri më 28 nëntor të këtij viti [2012], kur mbushen 100 vjet nga shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, probabiliteti që të regjistrohet një rotacion i dytë normal pushteti me zgjedhje demokratike në këtë vend është praktikisht ZERO. Ndërkohë, në çdo shtet të Europës që ka ekzistuar para 1990-ës, janë regjistruar të paktën dy rotacione paqësore pushteti me zgjedhje normale demokratike të ndodhura njëra pas tjetrës. Dhe në shumicën e tyre janë regjistruar me dhjetëra...

    Shqipëria e ka shansin në qershor 2013, për të regjistruar dy rotacione paqësore pushteti me zgjedhje normale demokratike të ndodhura njëra pas tjetrës. Pra, vetëm në 101-vjetorin e Pavarësisë së tij, vendi ynë mund t’i bashkohet klubit të vendeve europiane që përdorin rregullisht këtë mekanizëm për rotacionin e pushtetit.

    Por, në qoftë se zgjedhjet e qershorit të 2013-ës nuk do të jenë të lira e të ndershme ose, në qoftë se ato nuk rezultojnë me një rotacion pushteti, Shqipëria ka gjasa të ecë në gjurmët e shembullit afrikan të Mugabes e jo të atij që ekziston me dekada, për të mos thënë me shekuj, në kontinentin tonë (Mugabe, pas 32 vjetësh në pushtet, po kandidon përsëri për president të Zimbabves, në moshën 88-vjeçare...).

    Duke evokuar shembullin e Zimbabves, si vend që nuk realizon rotacion pushteti me zgjedhje demokratike, në fakt, i bëhet një padrejtësi vendeve si Singapori, i cili, gjithashtu, nuk e ka bërë këtë gjë për dekada e dekada të tëra. Zimbabveja ofron ndoshta rastin më të keq të efektit të mosrotacionit të pushtetit në zhvillimin ekonomik, por Singapori, nga ana tjetër, ofron shembullin e një zhvillimi meteorik ekonomik disadekadësh, në kushtet e mungesës së rotacionit të pushtetit me zgjedhje demokratike.

    Në fakt, në literaturën e zhvillimit ekonomik, rasti i Singaporit konsiderohet si përjashtim nga rregullsia e vënë re në ndërvarësinë pozitive afatgjatë mes demokracisë dhe zhvillimit ekonomik. Partizanët e tezës së kësaj ndërvarësie theksojnë se, në afate të gjata, vende që nuk realizojnë rotacion pushteti me zgjedhje demokratike ose janë të destinuara që të dështojnë eventualisht në zhvillimin ekonomik, ose janë të detyruara të adoptojnë demokracinë si mekanizëm të ndërrimit të pushtetit, për të vazhduar zhvillimin ekonomik. Shembujt që ata sjellin në mbështetje të kësaj teze janë Bashkimi Sovjetik, vendet e Europës Lindore, Tajvani, Korea e Jugut etj.

    (Profesorët Doucouliagos dhe Ulubasoglu të Universitetit Deakin në Australi, nëpërmjet një metaanalize ekonometrike të 470 të dhënave nga 81 studime ekonomike, kanë provuar statistikisht se ndërvarësia mes demokracisë dhe zhvillimit ekonomik është me shenjë pozitive, por magnituda e ndërvarësisë ndryshon sipas kontinenteve).

    Pas kësaj paranteze teorike, le të kthehemi te 101-vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë, aty ku e nisëm këtë analizë. Nëntori i 2013-ës me një Berishë të rimandatuar në krye të qeverisë, me apo pa zgjedhje të lira e të ndershme, do të shtronte rrugën për një mandat të katërt, të pestë, e të n-të të tij. (N-ja do të ishte në varësi të vendimit që do të bëjë i Gjithëfuqishmi Atje Lart mbi qëndrimin e Berishës në këtë botë).

    Gjasat qe ky skenari te materializohet, ne qofte se Rama i humbet zgjedhjet, janë të mëdha, sepse një humbje e tij (me apo pa manipulime) do të krijonte në partinë më të madhe të opozitës, në rastin më të mirë, një dobësim të ndjeshëm të saj dhe, në rastin më të keq, një frakturë të fortë. Ndërkohë, klani politiko-ekonomiko-mediatik i udhëhequr nga Berisha do të fuqizohej së tepërmi, duke tërhequr drejt vetes edhe politikanë, biznese e media që ende nuk janë të përfshirë në të. Kjo do të krijonte kushtet për një rimandatim tjetër të Berishës në 2017-ën, e kështu me radhë...

    Pyetja më e rëndësishme në këtë rast hipotetik është nëse Berisha do të ndjekë shembullin e Mugabes apo të Li Kuan Jesë (kryeministri i parë i Singaporit të pavarur – biri i tij është aktualisht kryeministër).  Mugabe, pas ardhjes në pushtet, promovoi politika ekonomike që stimuluan rritjen e ekonomisë zimbabviane, por më vonë, për hir të ndenjjes në pushtet, përçau popullsinë e zezë me atë të bardhë në lidhje me pronësinë e tokës, gjë që e futi vendin në një krizë të thellë ekonomike.

    Ndërsa Li Kuan Je promovoi një shtet të fortë që i jepte përparësi mirëqenies kolektive (pavarësisht nga përbërja heterogjene etniko-racore e popullsisë) mbi të drejtat individuale të shtetasve. Si rezultat, Singapori, me një popullsi të krahasueshme me Shqipërinë dhe Zimbabven, renditet sot nga Transparency International si vendi i dytë në botë me më pak korrupsion (pas Finlandës) dhe nga FMN-ja si vendi i tretë për të ardhurat më të mëdha për frymë sipas fuqisë blerëse (pas Katarit dhe Luksemburgut). Por, nga ana tjetër, revista The Economist e rendit Singaporin si një vend me demokraci hibride në Indeksin e Demokracisë (njësoj si Shqipërinë dhe Zimbabven).

    Duke gjykuar nga mënyra e qeverisjes së Berishës para dhe pas vitit 2000, të krijohet bindja se stili i tij qeverisës është shumë më i afërt me atë të Mugabes se sa me të Li Kuan Jesë. Përçarjet krahinore dhe politike (instrumeta mugabianë) kanë qenë për Berishën më të parapëlqyera se kohezioni dhe mirëqenia kolektive e popullsisë (instrumenta likuanjeane). Dhe kur një njeri nuk ka ndryshuar deri në 68 vjeç, nuk duhet patur shpresë se mund të ndryshojë pas kësaj moshe...

    Po një rotacion pushteti në qershor 2013, a do t’i krijonte Shqipërisë shansin për të ndjekur rrugën e Singaporit? Gjasat janë të vogla. Por, sidoqoftë, mund të shpresohet se do të ndjekim shembullin e vendeve të Europës Lindore, ku rotacionet demokratike të pushtetit, diku më shumë e diku më pak, janë shoqëruar me zhvillim të pranueshëm ekonomik dhe me forcim gradual të shtetit të së drejtës.

    By: Eduard Zaloshnja
    16 Komente
  • Që kutitë të mos vijnë në KQZ për numërim…

    Pas përpjekjes së dështuar të diplomatit amerikan Jonathan Moore që të gjente një kompromis për zgjidhjen e ngërçit të KQZ-së, është pothuaj e sigurtë se ajo do të mbetet me vetëm 4 komisionerë të mazhorancës. Por edhe sikur të bëhet me 3 komisionerë të mazhorancës, 3 të opozitës dhe një kryekomisioner konsensual, siç kërkon opozita, KQZ-ja nuk do të jetë në gjendje të zgjidhë ngërçe të mundshme numërimi në KZAZ të veçanta, sepse duhen 5 vota që ajo t’i zgjidhë ato. Dhe në këtë rast futet në lojë i famshmi Kolegj Zgjedhor…

    Që kuti të KZAZ-ëve të ndryshme të mos vijnë për t’u numëruar në KQZ e për të kaluar më pas në Kolegj Zgjedhor, duhet që avantazhi për marrjen e mandatit të fundit në çdo qark për njërën apo tjetrën palë të jetë i qartë afër fundit të numërimit (kur të kenë mbetur edhe 10-15 kuti për t’u numëruar).

    Le ta ilustrojmë këtë me shembuj nga dy qarqe që në 2009-ën u erdhën kutitë e fundit në KQZ për numërim.

    Në qarkun Fier, në vitin 2009, partitë e koalicionit aktual të majtë patën një avantazh prej 30 mijë votash ndaj partive të koalicionit aktual të djathtë. Në qoftë se të dy koalicionet rriten me vota të zgjedhësve të rinj (apo me gjithfarëlloj taktikash elektorale), por diferenca mbetet përsëri 30 mijë vota deri afër fundit të numërimit, procesi do të bllokohet me siguri në të paktën një KZAZ të qarkut. Kjo, sepse mandati i fundit i qarkut mund të bëhet për një grusht votash i 10-ti i koalicionit të mjatë ose i 7-ti i koalicionit të djathtë. Dhe në qoftë se ato kuti vijnë në KQZ për t’u numëruar, do të përfundojnë në Kolegjin Zgjedhor, ngaqë nuk janë 5 vota në KQZ për të marrë një vendim të cilësuar…

    Ndërsa në qoftë se, kur të kenë mbetur edhe 10-15 kuti për t’u numëruar,  avantazhi i koalicionit të majtë arrin në të paktën 32 mijë vota, ai i bie të jetë fitues i qartë i mandatit të 10-të të Fierit, pavarësisht sesa vota mund të marrin partitë jashtë koalicionit apo kandidatët e pavarur. Dhe në këtë rast, skenat e 2009-ës në atë qark s’kanë për t’u përsëritur.

    Në qarkun e Lezhës, në vitin 2009, partitë e koalicionit aktual të djathtë patën një avantazh prej 10.3 mijë votash ndaj partive të koalicionit aktual të majtë. Në qoftë se të dy koalicionet rriten me vota të zgjedhësve të rinj (apo me gjithfarëlloj taktikash elektorale), por diferenca mbetet përsëri 10.3 mijë vota deri afër fundit të numërimit, ndarja e mandateve mbetet fare qartë, si në 2009-ën: 4-3. Dhe në këto kushte, nuk ka përse të përsëriten skenat e kutive të Fushkuqes, të cilat erdhën për t’u numëruar në KQZ në 2009-ën, por që s’kishin asnjë probabilitet për të ndryshuar raportin e mandateve.

    Ndërsa në qoftë se avantazhi i koalicionit të djathtë shkon nga 10.3 mijë vota në rreth 14.3 mijë vota, atëherë ai mund të shpresojë për të marrë mandatin e 5-të në Lezhë. Në këtë rast procesi do të bllokohet me siguri në 10-15 kutitë e fundit në të paktën një KZAZ të qarkut. Dhe në qoftë se ato kuti vijnë në KQZ për t’u numëruar, do të përfundojnë në Kolegjin Zgjedhor, ngaqë nuk janë 5 vota në KQZ për të marrë një vendim të cilësuar…

    By: Eduard Zaloshnja
  • Përse Berisha e quan “të artë” mandatin e 5-të të Lezhës

    Një nga qarqet ku ngeci numërimi i votave në vitin 2009, ishte ai i Lezhës. Dikush i kishte bërë llogaritë gabim dhe kutitë e komunës Fushëkuqe u bllokuan, me shpresën se brenda tyre ishte një avantazh prej 250 votash për mazhorancën, i cili, sipas atij dikushi, do t’i jepte asaj mandatin e 5-të në qark. Si përfundim, ato kuti u sollën për t’u numëruar në Tiranë, dhe rezultoi se mazhorancës nuk i duheshin 250, por plot 2500 vota, për të marrë mandatin e 5-të...

    Aktualisht, Berisha i është rikthyer shpresës për marrjen e mandatit të 5-të në Lezhë, pavarsisht fiaskos së 4 viteve më parë. Madje, e ka quajtur atë mandat “të artë”. Dhe ja përse.

    Këshilltarët pranë tij, duke i bërë llogaritë më me kujdes tani, duket se i kanë thënë se, po të mbledhësh të gjitha votat e 2009-ës për çdo qark, sipas konfigurimit aktual të koalicioneve, rezultatit i mandateve del 71-69 për mazhorancën. Kjo, pavarsisht se në numër votash, në rang vendi, partitë e opozitës kanë patur një epërsi prej rreth 40 mijë votash. Dhe rezultatin 71-69 Berisha e theksoi edhe në mbledhjen e fundit të grupit parlamentar të PD-së.

    Por këshilltarët e tij do t’i kenë treguar gjithashtu Berishës se në 4 qarqe (Tiranë, Elbasan, Fier e Berat) mandati i fundit i mazhorancës varet në fije të perit – një rritje prej vetëm 0.2 pikë përqindje e partive të koalicionit aktual të majtë në secilin prej këtyre qarqeve, i çon ato në kuotën e 73 mandateve. Dhe ai e di se në Tiranë e Berat është praktikisht e pamundur ta parandalojë ndryshimin e raportit të mandateve.

    Mjafton një rrjedhje prej rreth 790 votash të djathta në Tiranë ose një shtesë neto prej po kaq votash të majta në këtë qark, që koalicioni i majtë të marrë mandatin e 17-të. Mjafton që komisionerët e majtë të nxjerrin të pavlefshme rreth 170 vota të majta më pak seç nxorrën në Urën Vajgurore në 2009-ën dhe koalicioni i majtë merr mandatin e 6-të në Berat (Falë konkurencës së sëmurë mes kandidatit të 5-të të PS-së dhe kandidatit lokal të G-99-ës, në Urën Vajgurore dolën rreth 1600 vota të pavlefshme, nga rreth 2800 që pati i gjithë qarku).

    Në këto kushte, Berisha do të luftojë me të gjitha mënyrat që të marrë mandatin e 7-të në Fier e Elbasan, si dhe të ruajë status kuonë në të gjitha qarqet e tjera ku është në mbrojtje të rezultatit të 2009-ës (si p.sh., në Vlorë, ku mbrojtja e mandatit të fundit të mazhorancës është vetëm 1.8%; në Korçë, ku mbrojtja është 2.4%; në Durrës, ku mbrojtja është 2.5%; etj.).

    Por kjo lojë në mbrojtje e Berishës, sidoqoftë, mund t’ia japë fitoren koalicionit të majtë, sado minimale. Prandaj, Berishës i duhet që të luajë në sulm në të paktën një qark verior ku ka qenë më pranë marrjes së mandatit shtesë në 2009-ën.

    Dhe kjo nevojë e Berishës për të sulmuar, na sjell te Lezha, ku i duhet shtesa më e vogël neto e votave për të marrë mandatin ekstra.

    Nga një mbledhje strikte arithmetike e votave të 2009-ës të partive që aktualisht janë në koalicionin e djathtë, rezulton se ato kanë arritur kuotën 57% në qarkun e Lezhës (këtu përfshihen edhe votat e PDK-së, LZHK-së, etj., që iu bashkuan rishtas koalicionit).  Por një mbledhje më pak strikte do të kërkonte që edhe 1630 votat e Partisë për Ligj e Drejtësi, pavarsisht se nuk është aktualisht pjesë e koalicionit të djathtë, të konsiuderohen si të djathta. Kjo sepse kandidati i kësaj partie ishte Preç Zogaj, i cili kishte qenë deputet i PD-së për 4 vjet në Lezhë dhe i mori ato vota si një kandidat alternativ i djathtë. Sot Zogaj nuk është zyrtarisht kandidat për deputet, por duket se do ta përdorë ndikimin e vet që 1630 votat e tija të shkojnë për ndonjë parti të djathtë.

    Duke shtuar edhe votat e Zogajt, koalicioni i djathtë shkon në kuotën 59.3% me votat e 2009-ës dhe i duhet të shkojë në kuotën 62.5% në 2013-ën, që të marrë mandatin “e artë” siç e ka quajtur Berisha. Thënë ndryshe, atij i duhen rreth 2600 vota shtesë neto, për të marrë mandatin e 5-të, të cilin nuk mori dot në 2009-ën.

    Dhe shpresën për këtë shtesë neto Berisha duket se e ka varur tek biznesmeni Gjovalin Kadeli, i cili deri dje ishte deputet i PS-së dhe sot është kandidat i PD-së. Në qoftë se ky biznesmen do të jetë i aftë të transferojë 1300 vota nga majtas djathtas, arrihet shtesa neto prej 2600 votash, por me kushtin që çdo gjë tjetër të mbesë e pandryshuar.

    Dhe pikërisht ky kusht mund të mos plotësohet...

    Së pari, në qarkun Lezhë po kandidon në kampin e majtë Monika Kryemadhi, e mbështetur nga kryebashkiaku LSI-st i Lezhës. Ajo ka demonstruar në 2009-ën se është një fushatiste mjaft eficiente, duke arritur të marrë në qarkun e Dibrës rreth 3800 vota në ato zgjedhje, ku luftohej ashpër nga të dyja partitë e mëdha. Së dyti, bashkitë e Laçit, Rrëshenit, Rubikut, si dhe komunat përgjatë autostradës Rrëshen-Kalimash janë fituar nga e majta në zgjedhjet e fundit lokale, ndërkohë që kanë qenë tradicionalisht të djathta. Së treti, qarku i Lezhës ka vuajtur keqazi këto 4 vjet nga mosmbajtja e premtimeve për investime që bëri Berisha në 2009-ën. Dhe së fundi, por jo më së pakti, votuesit e vakët të djathtë dhe të lëkundurit e këtij qarku, si kudo tjetër, mund të jenë lodhur nga lodhja 8-vjeçare e pushtetit berishian...

    Prandaj, edhe shpresa për të fituar mandatin “e artë” në Lezhë, nëpërmjet ndihmës së Kadelit, mund të rezultojë e kotë për Berishën. Ashtu siç mund të rezultojë e kotë shpresa për të marrë mandatin e 7-të në Fier me ndihmën e Dritan Priftit, për të mbrojtur mandatin e 3-të në Berat me ndihmën e Lefter Maliqit, mandatitn e 16 në Tiranë me ndihmën e Kastriot Islamit, mandatin e 7 në Elbasan me ndihmën e Qifes së Peqinit, mandatin e 5-të në Vlorë me ndihmën e Arben Malajt, e kështu me rradhë...

    Në foto: Berisha në fushatë në Lezhë, së bashku me Kadelin

    By: Eduard Zaloshnja
    7 Komente
  • Fushata nën lupën e tre analistëve

    Eduard Zaloshnja, Andrea Stefani dhe Ilir Yzeiri komentojnë batutat e para të garës elektorale të 23 qershorit. Si po sillen para zgjedhësve Berisha, Rama e të tjerët.

     

    Eduard Zaloshnja: Votohet për fanelat e ekipeve, jo për individët

    Duket se fushata po përjeton një ndryshim cilësor, duke kaluar nga townhall-et e mbyllura, në mitingje masive. Gjithashtu vendin e propozimeve konkrete, po e zënë mesazhet populiste. Si e komentoni këtë fazë të fushatës së 23 qershorit?

    Duket se ndikimi anglo-amerikan i konsulentëve të partive kryesore po ndihet gjithnjë e më tepër në fushatat shqiptare. Pas një fushate të gjatë me tryeza të rrumbullakëta dhe town hall-e, në të cilat janë shpalosur programet dhe janë dhënë premtime të detajuara nga palët, kanë filluar mitingjet masive, të cilat synojnë të ngrenë optimizmin e elektorateve përkatëse si dhe energjizimin e militantëve, të cilët pastaj shpërndahen lagje më lagje e rrugicë më rrugicë, për t’i mbushur mendjen çdo votuesi të vakët apo të lëkundur për të votuar partinë përkatëse. Kuptohet që në mitingje masive, ngjisin mesazhe koncize e shpresëdhënëse, sado që

    By:
  • D’Hondt-i e ndihmoi Berishën në 2009-ën. Po në 2013-ën, a do ta ndihmojë?

    Partitë e grumbullura sot në koalicionin që, për konvencion, quhet i majtë, regjistruan zyrtarisht 780 mijë vota të vlefshme në 2009-ën, ose 51.4% të totalit. Por edhe po të kishin qenë atëherë në një koalicion të vetëm dhe të kishin regjistruar të njëjtin numër votash, në garën për mandate, partitë e majta do të kishin dalë humbëse përballë një koalicioni të bashkuar të djathtë (edhe ky për konvencion quhet i djathtë, sepse në të përfshihen aktualisht parti të djatha si LZHK-ja, PDK-ja, Balli Kombëtar, përveç PD-së kuqeblu, partisë së majtë të Xhuvelit, etj.). Konkretisht, koalicioni i majtë do të kishte marrë 69 mandate nga 140, ose vetëm 49.3% të mandateve.

    Kjo, kryesisht prej dy faktorëve: Votat fiktive dhe formula D’Hondt.

    Së pari, nga ndodhitë në Ruzhdie të Fierit dhe në Dajç të Lezhës, mund të hamendësohet se Koalicioni i Djathtë e ka ndihmuar veten me vota fiktive emigrantësh që nuk kanë qenë fare në Shqipëri ditën e votimit. Se sa ka qenë efekti i këtij faktori nuk mund të matet aktualisht, sepse Berisha nuk pranoi të hapeshin kutitë e materialeve zgjedhore pas zgjedhjeve të 2009-ës dhe përmbajtja e tyre është tani sekret shtetëror. Ndërsa efekti favorizues i formulës D-hondt mund të matet lehtë.

    Në tabelën shoqëruese krahasohet epërsia në mandate me epërsinë në vota për të dy koalicionet në çdo qark. Siç shihet, nga 7 qarqet ku ka patur epërsi Koalicioni i Majtë, vetëm në Gjirokastër favorizohet nga formula  D’Hondt – epërsia në vota është 18.7%, ndërsa epërsia në mandate 20% (3 mandate nga 5 gjithsej). Ndërsa në të 6 qarqet e tjera, Koalicioni i Majtë ndëshkohet nga formula D’Hondt – sidomos në Berat, Elbasan, Korçë e Fier.

    Nga ana tjetër, në 5 qarqet ku ka patur epërsi Koalicioni i Djathtë, vetëm në Lezhë ndëshkohet fare lehtë nga formula D’Hondt. Ndërsa në 4 qarqet e tjera,  Koalicioni i Djathtë favorizohet dukshëm nga kjo formulë – sidomos në qarqet Kukës e Dibër.

    Por a do të jetë përsëri formula D’Hondt kaq “dashamirëse” ndaj Koalicionit të Djathtë dhe kaq “ndëshkuese” ndaj Koalicionit të Majtë?

    Kjo formulë është shumë tekanjoze – për vetëm 0.2% shtesë në epërsinë e votave, mund t’i bëjë Koalicionit të Majtë favorin e madh të një mandati më tepër për qark në Tiranë, Elbasan e Berat; për vetëm 0.3% dhe 1.8% shtesë në epërsinë e votave, mund t’i bëjë favorin e një mandati më tepër për qark përkatësisht në Fier dhe Vlorë;  për 2.4% shtesë në epërsinë e votave, mund t’i bëjë favorin e një mandati më tepër në Korçë.

    Rritja e epërsisë me kaq pak përqindje në këto qarqe mund të ndodhë si rezultat i shtimit të pjesëmarrjes në zgjedhje të votuesve të majtë në një shkallë më të madhe se e atyre të djathtë, si rezultat i rrjedhjes së votave të djathta drejt partive të reja dhe kandidatëve të pavarur në përqindje më të lartë se rrjedhja e votave të majta drejt tyre, dhe si rezultat i punës më të mirë të opozitës për reduktimin e votimit fiktiv.

    Nga ana tjetër, në qarqet ku Koalicioni i Djathtë ka pasur epërsi, formula D’Hondt do ta ketë shumë të vështirë t’i vijë në ndihmë atij – epërsia e votave duhet të thellohet me 5-14%, që formula ta ndihmojë në ato qarqe. Ose ndryshe, mund të thuhet se kutitë e votimit duhet të mbushen me shumë e shumë më tepër vota fiktive seç u mbushën në Ruzhdie dhe Dajç, që D’Hondt-i t’i vijë në ndihmë Koalicionit të Djathtë në ato qarqe…

     

    By: Eduard Zaloshnja
    6 Komente
  • Gara treshe e Elbasanit

    “Lul Basha është një fushatist tejet efiçient,” më tha Valentina Leskaj, drejtuesja e fushatës së 2009-ës në Elbasan për PS-në, kur e pyeta pas atyre zgjedhjeve sesi mund ta shpiegonte që dy koalicionet kishin dalë barazim me mandate në atë qark. Dhe në këtë fjali të Leskajt, ndoshta fshihet edhe kyçi i prishjes së atij barazimi në 23 qershor…

    Nga informacionet që kam mbledhur pas zgjedhjeve të 2009-ës, më rezulton se Basha zbatoi ne qarkun e Elbasanit strategjinë elektorale të mikro-shënjestrimit, të hartuar e zbatuar me aq efikasitet nga Carl Rove, strategjisti elektoral i Bushit të Ri. Pasi Basha evidentoi me një punë të palodhshme të njerzve të shtabit të tij prirjet e votimit të çdo qendre banimi, sado të vogël, ai i shënjestroi mesazhet dhe premtimet sipas nevojave që kishte secila prej tyre. Basha s’përtoi të shkonte edhe në lagjen më të largët të fshatit më të largët, për t’u premtuar edhe një grushti votuesish diçka për të cilën kishin nevojë. Si rezultat, mandatet në Elbasan u ndanë 7-7, duke siguruar kështu barazimin 70-70 mes koalicioneve të majta e të djathta në rang vendi.

    Por vjen një kohë që premtimet e bëra duhen mbajtur… Nga informacionet

    bëri votuesve të mikro-qendrave të banimit, nuk i ka mbajtur. Dhe kjo e vështirson shumë punën e drejtuesit të fushatës aktuale të PD-së në qarkun e Elbasanit, Arben Imamit (një fushatist i palodhur edhe ky), për t’u marrë votën të njëjtave mikro-qendrave të banimit.

    Por ajo që e vështirëson edhe më tej punën e Imamit në qarkun e Elbasanit është fakti se 7750 votuesit e koalicionit të LSI-së, në 23 qershor, do t’i bashkojnë votat me koalicionin e madh të majtë, ndërkohë që vetëm 3000 votues të koalicionit LZHK-PDK-etj mund t’i bashkohen koalicionit të madh të djathtë. Duke i futur në llogari këto lëvizje, rezulton se për mandatin e 8-të në qarkun e Elbasanit, koalicionit të madh të majtë i duhet një shtesë prej vetëm 0.2 pikë përqindje në krahasim me 2009-ën (ose rreth 320 vota shtesë neto), PAVARËSISHT SESI NDAHEN VOTAT DHE MANDATET JASHTË KËTIJ KOALICIONI, MES PD-SË, FRD-SË, AK-SË DHE PARTIVE TË TJERA.  Dhe kjo do të thotë se koalicioni i majtë siguron mandatin qeverisës për 4 vjetët e ardhshme, edhe sikur ASGJË të mos ndryshojë në qarqet e tjera.

    Por historia nuk mbaron me kaq në Elbasan... Ndërkohë që koalicioni i majtë është vetëm 0.2 pikë përqindje afër marrjes së mandatit të 8-të në qarkun e Elbasanit, koalicioni i djathtë nuk ka të sigurtë edhe mandatin e 6-të. Premtimet e pambajtura të Bashës dhe zhgënjimi me Berishën në përgjithësi në shtresën e të shpronësuarve dhe të përndjekurve nga regjimi komunist, kanë bërë që jo pak votues të djathtë t’i hedhin sytë nga FRD-ja.

    Unë shkova vetë në Pallatin e Sportit të Elbasanit, kur FRD-ja zhvilloi metingun e parë atje dhe u befasova nga pjesmarrja e entuziazmi, i cili më kujtoi një meting të atjeshëm të vitit 1991, kur u inagurua dega lokale e PD-së. Nga Tirana kishte ardhur vetëm një autobuz me aktivistët e qendrës së FRD-së, ndërsa Pallati i Sportit ishte mbushur plot e përplot me 2400 elbasanas entuziastë.

    Ndoshta në këtë sukses të FRD-së në Elbasan ka ndikuar edhe qënia në krye të FRD-së e Artin Kovaçit, pinjoll i një familje të vjetër tregtarësh të Elbasanit dhe sportist e trainer i njohur i futbollit elbasanas. Kovaçi dhe drejtuesit e tjerë të djathtë të FRD-së, në qoftë se tregojnë të njëjtat aftësi për mbledhjen e votave, siç treguan për mbledhjen e përkrahësve të FRD-së në Pallatin e Sportit të Elbasanit, mund ta bëjnë FRD-në një konkurente serioze për mandatin e 6-të të së djathtës në atë qark.

    Pa dashje, në ndihmë FRD-së mund t’i vijë edhe Artur Dojaka, i cili do të drejtojë fushatën e Aleancës Popullore të Lëvizjes Çame në Elbasan. Duke marrë vota të komunitetit çam, i cili ka votuar tradicionalisht djathtas në qarkun e Elbasanit, Dojaka, së pari, do të ndihmojë partinë e tij për të marrë një mandat në qark, së dyti, do të ndihmojë koalicionin e majtë në tërësi për mandatin e 8-të, dhe së treti, do të dobësojë edhe numrat e koalicionit të Berishës në garën me FRD-në për mandatin e 6-të të së djathtës.

    Sidoqoftë, mund të thuhet se, sa e lehtë është për koalicionin e majtë që të marrë mandatin e 8-të të saj në qarkun e Elbasanit, aq e vështirë do të jetë për FRD-në marrja e mandatit të 6-të të së djathtës. Por gara është garë dhe ajo mund të ketë edhe të papriturat e saj…

    By: Eduard Zaloshnja
    13 Komente