Identiteti nën kurthin e shijeve

Postuar në 03 Mars, 2019 16:42
Agim Baçi

 

Pop-hedonizmi” që ka mbërthyer shoqëritë e sotme postmoderne, përmes formulës “menjëherë, tani”, ka vënë në pikëpyetje të madhe marrëdhënien e gjithkujt prej nesh me kohën, me veten, me tjetrin dhe me të kuptuarit të lirisë.

Për pasojë, identiteti ynë nuk mund të ravijëzohet qartësisht përmes komunikimit të sotëm, e aq më pak mund të besojmë se e kemi  mundësi për ta përcaktuar atë përfundimisht.Përballë këtij realiteti, ne kemi nevojë të shtrojmë disa pyetje të rëndësishme për veten tonë dhe për ata që na rrethojnë, e më pas të besojmë se edhe mund të kemi disa përgjigje: A jam unë “tjetri” për dikë? A është domosdoshmërisht edhe “tjetri” diçka e rëndësishme për mua? A e përcaktojmë ne vete se cilët jemi apo na peshojnë më shumë përcaktimet që të tjerët kanë për ne? Sa të aftë jemi ne që të ruajmë identitetin tonë përballë sistemeve dhe mundësive abstrakte që na rrethojnë, si banka, interneti, sistemet e sigurisë, regjimeve të shëndetit apo mendimeve që na sugjerohen? Sa individualë mund të jemi në një botë ku frikërat dhe pushteti i shijeve kanë krijuar burokracinë e pandalshme të spektaklit që na mban të lidhur në një mënyrë a në një tjetër me lajmin apo lajmet që do të na sugjerojnë?

Sociologët besojnë se progresi dhe racionalizmi kanë luajtur rolin e vet thelbësor në betejën e modernëve dhe postmodernëve për të lënë pas mbështetjen e individit të sotëm në traditë apo në histori. E pa dyshim që, në këtë fushëbetejë, ajo që ka pësuar tronditjen më të madhe ka qenë Identiteti, i cili përmes progresizmit dhe racionalizmit të tejskajshëm, kaloi nga mendimi në zbavitje, nga e bukura si njësi trashadentale në mbretërimin e shijes si spektakël. Sipas profesorit të Letërsisë së Krahasuar në Indiana University në SHBA, Matei Calinescu, modernët më së pari nisën të vinin në dyshim estetikën e artit klasik, duke kërkuar gabime teknike apo mungesë parashikimesh për të ardhmen.

Kjo betejë mes modernëve dhe klasikëve u zhvillua më së shumti në shekujt 17 dhe 18. Sipas Calinescut, kërkimi përmes arsyes i gabimeve, qofshin të Homerit, Virgjilit apo edhe shumë autorëve të tjerë të mëvonshëm, nuk ishte veçse relativizmi i debatit, duke devijuar thelbin e domethënieve. Parë nga kjo betejë që përshkruan Calinescu, konstatohet lehtësisht se postmoderniteti synon që njeriu të mos ketë si udhëtim shpirtëror dhe mendor rrugën drejt thelbit, por vetëm të kujdeset për vijëzimet dhe rregullat, pa e arritur kurrë destinacionin e pyetjeve të duhura.

Edukimi përmes kënaqësisë e ka kthyer njeriun në viktimë të stërhollimit të shijes duke u mbështetur më së shumti në heqjen e kufijve moralë. Për pasojë, në “republikën e shijeve” gjithçka kthehet në relative dhe si e tillë, edhe larg mundësisë për të ndërtuar një profil të identitetit, pasi tradita më e qartë e modernëve është antitradicionalizmi dhe antihistorikja. E para që është goditur nga “republika e shijeve” dhe nga inkurajimi i pjesëmarrjes së gjithkujt në botën e spektaklit është diskursi i Besimit dhe Familjes. E kur goditen këto dy trase të rëndësishme të jetës shoqërore, atëherë trenat e ideve nuk janë më të sigurt për atë që transportojnë nga njëra kohë në tjetrën. Ndaj, edhe sot thuajse gjithçka është e diskutueshme, pasi në “republikën e shijeve” e rëndësishme është ajo që duhet të ndodhë përpara syve të spektatorit e jo ajo që mendohet për të shkuarën dhe për të ardhmen.

Në një realitet të tillë, njeriu pret më pas veç t’i sugjerojnë sjelljen që duhet të shfaqë e jo të mendojë vetë për atë që i duhet apo që i shërben atij për të kuptuar vetveten. Por pa këtë shtyllë të rëndësishme – pra të kuptimit të vetvetes- shoqëria do të jetë gjithnjë e më shumë nën ndikimin e botës së sugjeruar nga të tjerë e jo të asaj që mendon apo dëshiron vetë, duke e vënë identitetin në një dishezë të rrezikshme të zhdukjes dhe humbjes. Situata bëhet më dramatike kur këtij kurthi i shtohet edhe seksualizmi i tejskajshëm i shoqërisë, që tashmë nuk mbështetet vetëm nga individë apo shoqata, por edhe nga politikëbërja e shumë qeverive në botë, që kanë në qendër të veprimit jo njohjen e vetvetes përmes arsyes, por njohjen e vetvetes përmes gjuhës së trupit.

Burimi: Panorama

Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.